| |
|
|
| |
|
|
Bernardo Bertolucci urodził się 16 marca 1941 roku w Parmie.
Gdy miał 12 lat, wraz z całą rodziną przeniósł się do Rzymu.
Jego ojciec Attilio był poetą, pisarzem i krytykiem literackim - to właśnie pod jego wpływem 20-letni Bernardo wydaje swój pierwszy tomik wierszy zatytułowany "In cerca del mistero" ("W poszukiwaniu tajemnicy"), za który otrzymuje Premio Vereggio, jedną z najważniejszych nagród literackich we Włoszech.
W 1958 roku Bernardo zaczął studiować malarstwo na Uniwersytecie Rzymskim - porzucił jednak studia tuż przed obroną dyplomu.
Bertolucci od najmłodszych lat interesował się również kinem i sztuką filmową. Przełomem w jego życiu artystycznym było poznanie P.P.Pasoliniego - został asystentem reżysera przy filmie "Włóczykij". Pasolini zdecydowanie ułatwił mu debiut. Razem napisali scenariusz filmu "La comare secca" ("Kostucha"), którym Bernardo debiutuje w 1962 roku.
Kolejny film - "Przed rewolucją", nakręcony w 1964 roku - przynosi młodemu, bo zaledwie 24-letniemu, reżyserowi uznanie krytyki, ale w kinach ponosi finansową klęskę.
Lata 60-te Bertolucci poświęca głównie na realizację filmów dokumentalnych dla telewizji.
Od czasów nakręcenia "Strategii pająka" nawiązuje się współpraca pomiędzy Bertoluccim i Vittorio Storaro, odtąd stałym operatorem reżysera.
W 1972 roku Bertolucci wyreżyserował film, który wywołał skandal obyczajowy - skandal skandalem, a jednak "Ostatnie tango w Paryżu" niektórzy krytycy okrzyknęli mianem rewelacji artystycznej.
W latach 80-tych reżyser kręci filmy poza Włochami - do ojczyzny powrócił dopiero w połowie lat 90-tych.
| |
| |
|
|
| |
|
|
Scenariusz "Strategii pająka" został oparty na opowiadaniu argentyńskiego pisarza Jorge Luisa Borgesa.
Najgłośniejszy film Bertolucciego - "Ostatni cesarz" - zdobył w roku 1988 aż dziewięć Oscarów (otrzymał je we wszystkich kategoriach, w których był nominowany)
Film "Pod osłoną nieba" uważa się za część wielkiego tryptyku (razem z "Ostatnim cesarzem" i "Małym Buddą")
"Ostatnie tango w Paryżu" z powodu śmiałości scen erotycznych został uznany za pornograficzny i zakazany w wielu krajach, np. we Włoszech.
Bertolucci, jako pierwszy europejski reżyser, uzyskał przy okazji kręcenia "Ostatniego cesarza" zgodę na realizację zdjęć w Zakazanym Mieście (Pekin)
Po zakończeniu zdjęć do "Ostatniego tanga w Paryżu", grająca główną rolę kobiecą Maria Schneider musiała poddać się kuracji w klinice psychiatrycznej
Swoją przygodę z kinem Bertolucci zaczął już w wieku 15 lat - kręcił wówczas swoje pierwsze filmy krótkometrażowe.
| |
| |
|
|
| |
|
|
1981 - "Tragedia śmiesznego człowieka" - nagroda na MFF w Cannes
dla najlepszego aktora (Udo Tognazzi)
1988 - "Ostatni cesarz" - Oscar za najlepszy film, reżyserię, scenariusz adaptowany, muzykę,
prowadzenie kamery, dźwięk, kostiumy, scenografię, montaż
1987 - "Ostatni cesarz" - Złote Globy dla najlepszego filmu, reżysera, oraz za scenariusz i muzykę
1987 - "Ostatni cesarz" - Cezar dla najlepszego filmu zagranicznego
1996 - "Ukryte pragnienia" - Złota Palma w Cannes
| |
| |
|
|
| |
|
|
Bertolucci lubi wykorzystywać w swoich filmach literacką symbolikę, odrealnione obrazy (jak w "Strategii pająka" stylizowanej często na malarstwo surrealistyczne, czerpiącej także z psychoanalizy freudowskiej - motyw kompleksu Edypa. Do psychoanalizy Freuda Bertolucci nawiązuje również w "Ostatnim tangu w Paryżu" - motyw Erosa i Tanatosa).
Filmy reżysera można odczytywać na wiele sposobów - sporo w nich alegorii, odniesień, metafor (np. pustynia jako stan psychiki w "Pod osłoną nieba").
Aż do czasu nakręcenia "Ostatniego cesarza" krytyka zarzucała Bertolucciemu nadmierne stylistyczne przeładowanie, zbytni manieryzm i dekoracyjność - w "Ostatnim cesarzu" zastępuje nadmiar i wielość znaczeń spójną wizją historii i ludzi.
Po nakręceniu swoich pierwszych filmów reżyser zaliczony został przez krytyków do tzw. włoskiego kina kontestacji (contestazione = spór, zakwestionowanie). Kino kontestacji oddzielano od kina politycznego, jednak w filmach Bertolucciego polityka wyraźnie była uwidoczniona. Widać również niechęć do tradycji mieszczańskiej, często pojawia się motyw ucieczki od skostniałej kultury Zachodu.
Współpraca z Vittorio Storaro zaowocowała pojawieniem się istotnych elementów w warstwie wizualnej filmów Bertolucciego - duet reżyser/operator buduje znaczenia poprzez kompozycję obrazów, barwę oraz operowanie światłem.
| |
| |
|
|
| |
|
|
1962 - "Kostucha" ("La comare secca")
1964 - "Przed rewolucją" ("Prima della rivoluzione")
1966 - "Il canale" (krótkometraż.)
1967 - "La via del petrolio" (tv)
1968 - "Partner"
1969 - "Miłość i gniew" ("Amore e rabbia" - nowela "Agonia")
1970 - "Strategia pająka" ("Strategia del ragno")
1970 - "Konformista" ("Il conformista")
1972 - "Ostatnie tango w Paryżu" ("Last tango in Paris")
1976 - "Wiek XX / 1900" ("Novecento")
1979 - "Księżyc" ("La luna")
1981 - "Tragedia śmiesznego człowieka" ("Tragedia dell'uomo ridicolo")
1987 - "Ostatni cesarz" ("The Last Emperor")
1990 - "Pod osłoną nieba" ("The Sheltering Sky")
1993 - "Mały Budda ("The Little Buddha")
1996 - "Ukryte pragnienia" ("Stealing beauty")
1998 - "Rzymska opowieść" ("Besieged")
2002 - "10 minut później: Wiolonczela" ("Ten Minutes Older: The Cello" - nowela "Histoire d'eaux")
2003 - "Marzyciele" ("The Dreamers")
[recenzja]
| |
| |
|
|
| |
|
|
Jackiewicz A.: Mistrzowie kina współczesnego. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe. Warszawa, 1977.
Kosecka B., Piotrowska A., Kocołowski W.: Panorama kina najnowszego:
1980-1995. Wydawnictwo Znak. Kraków, 1997.
Mielcarek M., Pawlak E.: Ilustrowany leksykon filmu europejskiego.
Wydawnictwo KURPISZ S.A. Poznań, 2003.
| |
| |
|
POWRÓT DO WYBORU
|
STRONA GŁÓWNA KMF
Autor opracowania:
Aleksandra Krupińska - MIA
|
E-MAIL
|
