Peter Greenaway
ur. 1942
"Jedyną ewentualną bronią artysty jest zachwyt nad różnorodnością natury i kultury i próba okiełznania chaosu narzędziem artystycznej ironii..."

  • Peter Greenaway urodził się 5 kwietnia 1942 roku w Newport (Wielka Brytania)
  • W pierwszej połowie lat 60-tych studiował na wydziale malarstwa w Walthamstow School of Art
  • W latach 1965-1976 pracował jako montażysta w Central Office of Information. W tym okresie rozpoczął swoją przygodę z kinem; realizował krótko- i średniometrażowe filmy, które szybko przyniosły mu uznanie na festiwalach międzynarodowych
  • W 1980 roku zadebiutował pełnometrażowym filmem fabularnym - był to "Katalog wypadków". Ale dopiero kolejny film - "Kontrakt rysownika"- uczynił go sławnym
  • W 1994 roku Greenaway po raz pierwszy wystawił operę pt. "Rosa, czyli koński dramat" - od tego roku pracuje również jako reżyser spektakli operowych i teatralno-baletowych
  • Greenaway jest nie tylko reżyserem, ale także scenarzystą, aktorem, malarzem, montażystą, autorem zdjęć, krytykiem, pisarzem, organizatorem wystaw
  • Jako mały chłopiec był namiętnym kolekcjonerem owadów
  • 8-częściowa konstrukcja filmu "Zet i dwa zera" odpowiada 8 stadiom ewolucji według Darwina, natomiast liczba 7 w "Brzuchu architekta" jest nawiązaniem do siedmiu wieków architektury rzymskiej. Bardzo ważną jest dla reżysera liczba 92, będąca liczbą ofiar z "Katalogu wypadków", liczbą gier z "Wyliczanki" czy apokaliptyczną liczbą Armageddonu. W najnowszym filmie "Tulse Luper Suitcases" mamy 92 walizki
  • "Księgi Prospera" nakręcone zostały na podstawie dramatu Szekspira pt. "Burza", natomiast inspiracją dla filmu "8 & 1/2 kobiety" było "8 i pół" F. Felliniego
  • Greenaway przyznaje się do fascynacji filmami Alaina Resnaisa, ceni także filmy Godarda i W. Allena
  • Muzykę do wielu jego filmów skomponował Michael Nyman - ich drogi rozeszły się w 1991 roku
  • 1978 - "Spacer przez H" - Chicago Hugo Award
  • 1980 - "Katalog wypadków" - British Film Institute Award
  • 1981 - "Dzieło Boże" - Melbourne Short Films i Sydney Short Film
  • 1987 - "Brzuch architekta" - Nominacja do Złotej Palmy na MFF w Cannes
  • 1988 - "Wyliczanka" - Best Artistic Contribution na MFF w Cannes
  • 1988 - "Wyliczanka" - Nominacja do Złotej Palmy
  • 1989 - "Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek" - Nagroda za reżyserię na MFF w Sitges (Hiszpania)
  • 1995 - "The Pillow Book" - La Distincion Glace Gervais na MFF w Cannes
  • 1996 - "The Pillow Book" - Nagroda za najlepszy film i zdjęcia na MFF w Sitges (Hiszpania)
  • 1999 - "8 & 1/2 kobiety" - Nominacja do Złotej Palmy na MFF w Cannes
  • 2003 - "Tulse Luper Suitcases" - Nominacja do Złotej Palmy na MFF w Cannes
  • zafascynowanie malarstwem, plastycznością obrazów, wizualność filmowego świata - aktorzy wielokrotnie wcielają się w rolę modeli pozujących do obrazu, natomiast plenery stanowią określone tło
  • brak podporządkowania fabuły aktorom czy intrydze - filmy Greenawaya są oparte wyłącznie na wyobraźni reżysera. Każdy film zaczyna się od idei, która staje się treścią opowiadanej historii (np. "Zet i dwa zera"-idea ewolucji, darwinizmu; "Brzuch architekta" - idea odpowiedzialności artysty wobec sztuki oraz idea nieśmiertelności; "Dzieciątko z Macon" - idea niewinności, którą świat chce zniszczyć, ponieważ się jej boi)
  • stosowanie ironii, czarnego humoru, groteski
  • współgranie dźwięku i obrazu - muzyka podkreśla emocjonalną wymowę poszczególnych scen, pełni rolę swoistego komentarza do przedstawionych wydarzeń, a także wyraża i wyznacza strukturę fabularną (np. w "Kontrakcie rysownika" mamy 12 rysunków i odpowiadających im 12 fragmentów muzycznych)
  • gloryfikacja istniejącej w sztuce mistyfikacji, imitowania rzeczywistości, istniejących fałszerstw, plagiatów, zapożyczeń ("Zet i dwa zera" - nawiązania do twórczości słynnego Vermeera - filmowym, fałszywym w tym przypadku Vermeerem staje się jeden z bohaterów - chirurg Van Meegeren)
  • akcentowanie iluzyjności sztuki - Greenaway podkreśla w swoich filmach to, iż są one jedynie sztucznym tworem, nie mającym nic wspólnego z rzeczywistością - celem jest zbudowanie dystansu między widzem, a tym, co ogląda)
  • wykorzystywanie różnego rodzaju zestawień, wyliczanek, statystyk ("H jak House", "Katalog wypadków", "Śmierć w Sekwanie", "The Pillow Book", "Wyliczanka"). Niezwykle istotnym elementem jego filmów jest także zafascynowanie porządkiem, symetrią, strukturą.
  • podkreślanie opozycji "natura-kultura" (reżyser przyznaje jednak, iż oba te bieguny mają ze sobą coś wspólnego - oba są zaborcze w stosunku do jednostki ludzkiej)
  • stosowanie słów-kluczy i symboli (np. woda jako symbol śmierci; ogród zoologiczny; lot)
  • poetyka nadmiaru, nawiązania do estetyki barokowo-manierystycznej - nagromadzenie rekwizytów, odwołania do innych dzieł - konkretnych obrazów, mitologii, literatury; powiązanie wątków z poszczególnych filmów, wielopoziomowość fabuły i konstrukcji filmowej
  • częste mieszanie piękna z turpizmem, sztuki z naturą, życia ze śmiercią
  • podporządkowanie filmowego świata regułom rządzącym w grach - widz sam musi te zasady odkryć po to, by zrozumieć sens danej historii
  • zafascynowanie cielesnością, fizjologią człowieka - bohaterowie rodzą się, umierają, jedzą, wymiotują - wszystko to ukazane jest w sposób dosłowny, bez upiększeń, naturalistycznie
  • eksperymentowanie z cyfrowymi technikami obróbki obrazu (nakładanie na siebie obrazów, łączenie ich z tekstem, miksowanie ścieżek)
  • Wybrane filmy krótkometrażowe, średniometrażowe i telewizyjne:

  • 1966 - "Drzewo" ("Tree")
  • 1966 - "Pociąg" ("Train")
  • 1967 - "Rewolucja" ("Revolution")
  • 1967 - "Pięć pocztówek ze stolic" ("5 Postcards from Capital Cities")
  • 1969 - "Interwały" ("Intervals")
  • 1971 - "Erozja" ("Erosion")
  • 1973 - "H jak House" ("H is for House")
  • 1975 - "Okna" ("Windows")
  • 1975 - "Woda" ("Water")
  • 1976 - "Goole by numbers"
  • 1976 - "Rekonstrukcja pionowych obiektów" ("Vertical Features Remake")
  • 1977 - "Drogi telefonie" ("Dear phone")
  • 1978 - "Spacer przez H" ("Walk through H")
  • 1978 - "1-100"
  • 1979 - "Zandra Rhodes"
  • 1980 - "Dzieło Boże" ("Act of God")
  • 1983 - "Czterech Amerykańskich Kompozytorów" ("Four American Composers")
  • 1984 - "Making a Splash"
  • 1985 - "W pokojach" ("Inside Rooms")
  • 1988 - "Fear of Drowning"
  • 1988 - "Śmierć w Sekwanie" ("Death in the Seine")
  • 1989 - "A TV Dante"
  • 1989 - "Hubert Bals Handshake"
  • 1991 - "M jak Man, Music, Mozart" ("M is for Man, Music, Mozart")
  • 1991 - "A Walk Through Prospero's Library"
  • 1992 - "Rosa"
  • 1993 - "Darwin"
  • 1995 - "Stairs 1 Geneva"
  • 1995 - "Lumiere i spółka" ("Lumiere et Compagnie")
  • 1997 - "The Bridge"
  • 1999 - "Śmierć kompozytora" ("Death of the Composer")

    Pełnometrażowe filmy fabularne:

  • 1980 - "Katalog wypadków" ("The falls")
  • 1982 - "Kontrakt rysownika" ("The Draughtsman's Contract")
  • 1985 - "Zet i dwa zera" ("Zed and Two Noughts")
  • 1987 - "Brzuch architekta" ("The Belly of an Architect")
  • 1988 - "Wyliczanka" ("Drowning by Numbers")
  • 1989 - "Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek" ("The Cook, the Thief, His Wife and Her Lover")
  • 1991 - "Księgi Prospera" ("Prospero's Books")
  • 1993 - "Dzieciątko z Macon" ("Baby of Macon")
  • 1996 - "The Pillow Book"
  • 1999 - "8 i Pół kobiety" ("8 & 1/2 Women") [recenzja]
  • 2003 - "Tulse Luper Suitcases"
  • 2003 - "Tulse Luper Suitcases, Episode 3"
  • 2004 - "Tulse Luper Suitcases, Part 2"
  • 2004 - Wizje Europy (Visions of Europe fragment "European Showerbath")
  • 2005 - A life in suitcases
  • 2007 - Nightwatching
  • Kosecka B., Piotrowska A., Kocołowski W.: "Panorama kina najnowszego - 1980-1995".
        Wydawnictwo Znak. Kraków, 1997
  • Stron internetowa: www.republika.pl/hegelmogiel/greenaway.htm
  • POWRÓT DO WYBORU | STRONA GŁÓWNA KMF
    Autor opracowania: Aleksandra Krupińska - MIA | E-MAIL