| |
|
|
| |
|
|
nazywany przez wielu "rosyjskim Spielbergiem" reżyser urodził się w Moskwie jako syn
poety komunistycznego Siergieja Michałkowa, autora słów do narodowego, sowieckiego hymnu, a także
autora bajek dla dzieci. Matka reżysera, Natalia Konczałowska, także była poetką, córką sławnego malarza
Piotra Konczałowskiego. Nikita Michałkow jest także bratem sławnego reżysera Andrieja Konczałowskiego,
który od dłuższego czasu pracuje na Zachodzie. Michałkow znany jest nie tylko jako reżyser, ale takze jako aktor,
autor scenariuszy i producent. W pamięci widzów zapisuje się głównie jako twórca wspaniałych, spektakularnych filmów,
przepełnionych nostalgicznymi krajobrazami piękna rosyjskiej ziemi, głoszących proste prawdy życia, ale także
hołdujących szlachetnym rosyjskim wartościom, przywołujących chlubne tradycje dawnej przedkomunistycznej Rosji.
obdarzony przez los urokiem osobistym, dwiema żonami i gromadką dzieci chętnie grywa w filmach i angażuje
swoją rodzinę do własnych filmów; jako aktor pojawił się w około 40 filmach (m.in. w
"Pięknej nieznajomej", "Cyruliku Syberyjskim", "Rewizorze" i "Psie Baskerville'ów")
patriota, opiewa w swoich filmach piękno ojczyzny i często idealizuje Rosję
z ramienia partii Wiktora Czernomyrdina Michałkow zajął miejsce w parlamencie
| |
| |
|
|
| |
|
|
1977 - "Niedokończony utwór na pianolę" - Złota Muszla dla filmu na festiwalu w San Sebastian
1983 - "Bez świadków" - nagroda FIPRESCI w Moskwie
1991 - "Urga" - nagroda Złotego Lwa na festiwalu w Wenecji
1991 - "Urga" - OCIC Award
1991 - "Urga" - Nike Award
1991 - "Urga" - European Film Award
1994 - "Spaleni słońcem" - Grand Prix Jury na festiwalu w Cannes
1994 - "Spaleni słońcem" - Prize of the Ecumenical Jury
1994 - "Spaleni słońcem" - Oscar dla Najlepszego Filmu Zagranicznego
1996 - "Anna" - nagroda za najlepszy film dokumentalny na festiwalu w Hamptons
1999 - "Anna" - nagroda dla Najlepszego Aktora na Festiwalu Kina Rosyjskiego w Honfleur
1996 - "Unizhennye i oskorygnne" - wygrał Filmową Nagrodę Miasta Karlove Vary
1996 - "Unizhennye i oskorygnne" - nagroda Grand Prix Special des Ameriques
za wyjątkowy wkład w świat sztuki filmowej na festiwalu w Montrealu
| |
| |
|
|
| |
|
|
Michałkow chętnie korzysta z melodramatu jako bazowej formy
gatunkowej dla swoich filmów
częstym zabiegiem u reżysera jest przechodzenie od komizmu do
tragizmu i na odwrót, co powoduje że jego filmy bywają określane
mianem komediodramatów
wszystkie filmy Michałkowa wskazują na spójny i konsekwentny sposób,
w jaki reżyser posługuje się kategoriami czasu i przestrzeni; należy je jednak
rozpatrywać razem jako "czasoprzestrzeń"; przeszłość jest uprzywilejowanym
czasem u Michałkowa, zarówno w wymiarze indywidualnym (wspomnienia
minionego szczęścia), jak i narodowym (wartości pielęgnowane przez Rosjan przed
Rewolucją Październikową); teraźniejszość jest tu zawsze stanem braku; opozycji
przeszłość - teraźniejszość odpowiada także zestawienie Wschód- Zachód
Michałkow gloryfikuje Wschód, czyniąc z Rosji jego przedstawicielkę; po stronie
Wschodu znajduje się pielęgnacja i obrona tradycyjnych wartości, miłość, przywiązanie
do rodzinnej ziemi, szlachetne ideały. Tutaj też ludzie zakorzenieni są w tradycji i
określonej przestrzeni, bez których kultywowanie wartości stałoby się niemożliwe.
Michałkow pokazuje, iż bez tradycji życie staje sie puste i martwe, a wartości
tracą na znaczeniu. Wschód (mimo zagrożeń komunizmu) zachował wartości, które Zachód
uznał za niemodne (np. patriotyzm, wiarę w Boga, umiłowanie ziemi rodzinnej). Zachód
stanowi tu siedlisko fałszu, cynizmu i wyrachowania. Szczególnie pejoratywnie nacechowane
staje się tu miasto - ośrodek techniki. Postęp nie jest dla reżysera wartością pozytywną
(np. "Cyrulik Syberyjski"). Czasem nawet rosyjskie wady są dla reżysera cenniejsze niż
zalety Zachodu ("Kilka dni z życia Obłomowa"). Przedstawicielom Zachodu kontakt z
kulturą Wschodu może przynieść uzdrowienie ("Autostop")
Michałkow często przedstawia człowieka na tle wstrząsów dziejowych, porównując
je z wydarzeniami współcześnie czyhającymi na człowieka; historia obecna w
różnych postaciach często ciąży na losach bohaterów (np. "Anna", "Spaleni
słońcem")
w filmach reżysera natura towarzyszy momentom szczególnie nacechowanym
dodatnio (jako pamięć o przeszłości i korzenie teraźniejszości) np. wspominaniu
szczęśliwego dzieciństwa na łonie natury ("Kilka dni z życia..."),wyznaniom miłosnym
("Niewolnica miłości"), narodzinom dziecka ("Autostop"), końcowi wojny ("Spokojny
dzień pod koniec wojny") i odrodzeniu duchowemu ("Cyrulik..."); w filmach Michałkowa
pojawiają się także spektakularne obrazy niszczenia przyrody przez wytwory nowoczesnej
techniki, silnie zaznacza się więc opozycja Natura - Cywilizacja; światopogląd Michałkowa tkwi mocno w nurcie
ekologicznym, reżyser wielokrotnie daje w swych filmach wyraz swojemu szacunkowi i miłości do ziemi;
w jego filmach przewijają się obrazy domu rodzinnego, zielonych pól,
łąk i pobliskiej rzeki (np. "Spaleni słońcem", "Oczy czarne"). Ziemia rodzinna
pojmowana jest tu w kategoriach "małej ojczyzny". W ponadnarodowym imperium
radzieckim "mała ojczyzna" pozwala zachować poczucie wewnętrznej tożsamości.
rozróżnienia i wartościowania czasu przeszłego i przyszłego dokonuje Michałkow
najczęściej na tle świadomości politycznej rodaków (np. "Urga"), pokazuje życie
i wartości sprzed Rewolucji i załamanie się tego życia po Rewolucji, kiedy naród
rosyjski, pozbawiony oparcia w tradycyjnych wartościach (wiara w Boga stanowiła ich
fundament) uległ rozluźnieniu obyczajów i bezmyślnemu naśladownictwu Zachodu
po upadku komunizmu (np. "Pięć wieczorów", "Krewniacy", "Bez świadków",
"Niewolnica miłości")
Michałkow nie zajmuje się tylko przestrzenią Wschodu w wymiarze geograficznym,
jest to także wymiar "królestwa duszy"; "słowiańska dusza" jest czymś absolutnie
przynależnym temu obszarowi
| |
| |
|
|
| |
|
|
1970 - "Spokojny dzień pod koniec wojny"
1974 - "Swój między obcymi, obcy wśród swoich"
1976 - "Niewolnica miłości" (Raba lyubri)
1977 - "Niedokończony utwór na pianolę"
1979 - "Pięć wieczorów"
1979 - "Kilka dni z życia Obłomowa"
1981 - "Krewniacy"
1983 - "Bez świadków"
1987 - "Oczy czarne"
1989 - "Iluzja" (tv)
1990 - "Autostop"
1991 - "Urga"
1993 - "Wspominając Czechowa" (film dokumentalny)
1993 - "Anna: od sześciu do osiemnastu" (film dokumentalny)
1994 - "Spaleni słońcem"
[recenzja]
1995 - "Nikita Michałkow: Podróż sentymentalna" (film dokumentalny)
1998 - "Cyrulik Syberyjski"
| |
| |
|
|
| |
|
|
Ł. Demby: Nikita Michałkow. W: Autorzy Kina Europejskiego.
| |
| |
|
POWRÓT DO WYBORU
|
STRONA GŁÓWNA KMF
Autor opracowania:
Magdalena Skorus - VERA
|
E-MAIL
|
