Carlos Saura
ur. 1932
"Wiele rzeczy zaniedbuję: realizm filmu, prawidła psychologii, ale nie 'grę', którą stosuję dlatego, że sprawia mi to radość. Rzecz jasna, jest to już 'gra' trochę na innym poziomie. Bardzo lubię 'grę' i moje filmy cały czas pokazują, że są niczym więcej jak 'grą'..."

Reżyser-intelektualista, esteta, krytyk dyktatury oraz wytrwały kontestator otaczającej rzeczywistości. Także autor fascynującej trylogii o tańcu, namiętności i pasji życia. Laureat i pupil filmowych festiwali. Przykład "żywiołu hiszpańszczyzny".
  • Urodził się 4.01.1932 r. w Huesca (Aragonia) w Hiszpanii jako Carlos Saura Atares. Wychował się w rodzinie o trwałej tradycji artystycznej. Matka Saury była pianistką i starała się zakrzewić w sercu syna miłość do muzyki. Brat Saury, malarz Antonio Saura, przekazał mu swoją fascynację sztuką.
  • Już jako nastolatek przejawia ogromne zainteresowanie fotografią. W listopadzie 1951 roku jego prace wystawione zostają na indywidualnej wystawie w Królewskim Towarzystwie Fotograficznym w Madrycie. Fotografia pozostaje do dziś największą namiętnością reżysera. Kiedy nie reżyseruje filmów, fotografia pochłania go bez reszty. Carlos Saura jest skądinąd świetnym fotografem.
  • W wieku osiemnastu lat kręci swoje pierwsze filmy fabularne 16 milimetrową kamerą. W 1952/53 uczęszcza na kurs sztuki filmowej, gdzie poznaje późniejszą czołówkę twórców kina hiszpańskiego (m.in. Julio Diamante, Jesus Fernandez Santos, Eugenio Martin).
  • Wstępuje na studia inżynierskie, ale na krótko. Bardziej pasjonuje go fotografia i etiudy filmowe. Przez dłuższy czas studiuje równolegle dziennikarstwo i reżyserię w Madrycie. W 1957 roku otrzymuje dyplom reżysera. Jego film dyplomowy "Niedzielne popołudnie" jest oparty na opowiadaniu Fernando G. de Castro. Na uczelni wykłada (przedmiot: praktyka sceniczna) do 1963 roku, kiedy to bezpośrednio z politycznych powodów zostaje stamtąd usunięty (frankistowska cenzura).
  • Karierę filmowca zaczyna od dokumentalnego filmu Eduardo Ducaya pt. "List z Sanabrii", gdzie pełni rolę asystenta operatora. Filmu tego jednak nigdy nie ukończono. Pracuje w charakterze pomocnika technicznego przy dokumentalnym "Zgrywie" Leopoldo Pomesa. Jako operator zatrudnia się do filmu Santosa pt. "Puertollano".
  • Carlos Saura zaliczany jest do grupy HOMBRES'66 jako reprezentant generacji o antyfrankistowskich tradycjach.
  • Carlos Saura to także pisarz, producent oraz (sporadycznie) aktor.
  • Ostry dokument Bunuela pt. "Ziemia bez chleba - Hurdowie" zrobił na Saurze piorunujące wrażenie. Wczesne filmy Saury, szczególnie "Los Golfos" to próba stworzenia hiszpańskiej wersji neorealizmu, pozbawionej tego ładunku sentymentalizmu, który Saura odrzuca. Do spotkania Bunuela i Saury dochodzi na Przeglądzie Kina Hiszpańskiego w Montpelier w 1957 roku. Dopiero wówczas Saura poznaje filmy swojego wielkiego rodaka. W 1958 roku powstaje pierwszy, w pełni autorski film Saury pt. "Cuenca". Saura nie tylko tutaj reżyseruje, ale także jest autorem scenariusza, operatorem i współautorem komentarza. Film zostaje docenionyprzez krytykę i porównany z "Ziemią bez chleba" Bunuela.
  • Bunuel zagrał także rolę Kata w późniejszym filmie Saury pt."Lament dla bandyty".
  • Długoletnią towarzyszką życia Saury była Geraldine Chaplin. Aktorka wystąpiła w większości najsłynniejszych filmów Saury.
  • 2004 - "Little Bird" ("Pajarico") - Nagroda dla najlepszego reżysera na Festiwalu Filmowym w Montrealu
  • 2004 - Europejska Nagroda Filmowa za artystyczny dorobek filmowy
  • 2002 - Nagroda Specjalna za całokształt twórczości na Festiwalu w Fantasporto
  • 2002 - Nagroda za całokształt dorobku artystycznego na Festiwalu Filmowym w Istanbule
  • 2000 - Nagroda specjalna za wybitny wkład w sztukę filmową na Festiwalu w Karlovych Varach
  • 1999 - "Goya" - Nagroda za największy wkład artystyczny na Festiwalu w Montrealu
  • 1998 - Nagroda Specjalna za reżyserię filmową oraz wyjątkową wrażliwość wizualną
                   na Festiwalu Filmowym Camerimage
  • 1991 - "Ay, Carmela!" - Hiszpańska Nagroda Goyi za najlepszą reżyserię
  • 1986 - "Krwawe Gody" - Nagroda Specjalna Festiwalu w Montrealu
  • 1985 - "Carmen" - Srebrna Nagroda Guild of German dla najlepszego filmu zagranicznego
  • 1984 - "Carmen" - Bodil Award dla najlepszego europejskiego filmu
  • 1983 - "Carmen" - Nagrody na Festiwalu w Cannes w kategorii:
                   największy wkład artystyczny i warsztat filmowy
  • 1981 - "Deprisa, deprisa" - Złoty Niedźwiedź na Festiwalu w Berlinie
  • 1979 - "Mama ma 100 lat" - Nagroda Specjalna Jury na Festiwalu Filmowym w San Sebastian
  • 1977 - "Nakarmić kruki" - Grand Prix na Festiwalu w Cannes
  • 1974 - "Kuzynka Andżelika" - Nagroda Jury na Festiwalu w Cannes
  • 1968 - "Mrożony Peppermint" - Srebrny Niedźwiedź na Festiwalu w Berlinie za najlepszą reżyserię
  • 1958 - "Cuenca" - Nagroda Specjalna na Festiwalu w San Sebastian w kategorii krótkiego metrażu
  • Kino Saury jest rozległe i urozmaicone jeżeli chodzi o obszar poszukiwań i analiz kulturowych. Reżyser nieustannie poszukuje nowych form ekspresji. Jest to kino intelektualne.
  • Reżyser jest kontynuatorem nurtu wizyjnego, głęboko osadzonego w kulturze hiszpańskiej. Saurę często określa się "spadkobiercą bunuelowskiej metafory" (m. in. "Cuenca", "Los Golfos","Polowanie", "Mrożony Peppermint", "Anna i wilki"). Saura nazywa swoje filmy "parabolicznymi" bardziej niż symbolicznymi.
  • Filmy Saury ujawniają wielki talent kreacyjny artysty: dynamiczna wyobraźnia, ojczyźniany konkret (obecność folkloru), jakaś nieokreśloność i posępność narracji, muzyczność. Kino to zawiera coś fatalistycznego, jakiś rys tragizmu, często obecny w kinie hiszpańskim w ogóle. Filmy Saury stanowią "amalgamat rzeczywistości, snu, pamięci i wyobraźni" - jest to cecha charakterystyczna dla dyskursu reżysera z widzem.
  • "Muzyczność" filmów Saury wynika z przekonania, że muzyka stanowi jeden z najistotniejszych elementów kina autorskiego. W filmach reżysera słychać uliczne piosenki, gitarowe flamenco, fandango czy hiszpańskie hity piosenki estradowej.
  • Reżyser porzuca tradycyjną narrację, gdyż wydaje mu się ona mało interesującą i zbyt ograniczoną formą przekazu. Stopniowo zaczyna Saurę interesować "historia bez historii", reżyser nie boi się braku zwartej konstrukcji czy czytelnej anegdoty (m. in. "Stres we troje","Nora", "Nakarmić kruki", "Elizo, życie moje").
  • Dbałość o estetykę kadru przejawia się u Saury m. in. staranną kompozycją, efektownym oświetleniem oraz subtelną, wysmakowaną grą świateł i cieni. np. sceny walki w "Lamencie dla bandyty" inspirowane rysunkami i sztychami de Goyi, układy choreograficzne do "Carmen" czy "Tanga".
  • Saurowskie zmienne plany czasowe. Reżyser unika linearnej narracji, więc w jego filmach przenikają się czas przeszły z teraźniejszym, tryb oznajmujący z życzeniowym, obiektywna relacja z subiektywnymi scenami wspomnień. Bohaterowie często pojawiają się w aktualnej postaci w scenach sprzed lat, rozgrywających się w ich wspomnieniach. Celowa alogiczność i zacieranie granic czasu daje w efekcie sztuczną, intelektualną formę filmu. Reżyser stosuje metodę krzywego zwierciadła - wydarzeń zapisanych w pamięci bohaterów (m. in. "Nakarmić kruki", "Elizo, życie moje", "Kuzynka Andżelika").
  • Saura prowadzi grę z widzem. Jego filmy migoczą aluzjami, są intertekstualne, nie pozbawione farsy, groteski czy makabreski ("Polowanie", "Ogród rozkoszy", Stres we troje"). Gra jest wręcz kluczem do zrozumienia filmu w "Norze".
  • Saura nawiązuje do kultury narodu, krytykuje dyktaturę, obnaża niesprawiedliwość zastanego systemu, pokazuje rozdarcie społeczeństwa w kwestii frankizmu. Wojna domowa występuje jako tło wielu jego filmów, wyczuwa się jej obecność. Saura dotyka kompleksu hiszpańskiego (m.in. "Elizo, życie moje", "Polowanie", "Kuzynka Andżelika", "Anna i wilki").
  • W twórczości Saury przewija się wątek determinacji losu ludzkiego przez czynniki społeczne i metafizyczne. Człowiek posiada swoje instynkty, przy odrobinie prowokacji przejawia on swoją zwierzęcą naturę i nie jest on w stanie przekroczyć swojego losu (m.in. "Los Golfos", "Polowanie", "Kuzynka Andżelika"). Pojawia się także wątek egzystencjonalnej samotności człowieka i nieustannej obecności śmierci (m.in. "Nakarmić kruki", "Siódmy dzień", "Los Golfos").
  • Wątek zamkniętego domu znajdziemy w wielu filmach Saury. Jest to ogromny, zamożny mieszczański dom odcięty od wszelkiej zewnętrzności, np. "Nora", "Nakarmić kruki", "Kuzynka Andżelika" czy dom-pułapka w "Annie i wilkach" i "Mrożonym Peppermincie".
  • 1956 - "El Pequeno río Manzanares"
  • 1957 - "La Tarde del domingo" / "Niedzielne popołudnie"
  • 1958 - "Cuenca"
  • 1962 - "Los Golfos"
  • 1964 - "Lament dla bandyty" / "Llanto por un bandido"
  • 1966 - "Polowanie" / "La Caza"
  • 1967 - "Mrożony Peppermint" / "Peppermint Frappé"
  • 1968 - "Stres we troje" / "Stress-es tres-tres"
  • 1969 - "Nora" / "La Madriguera"
  • 1970 - "Ogród rozkoszy" / "El Jardín de las delicias"
  • 1973 - "Anna i wilki" / "Anna y los lobos"
  • 1974 - "Kuzynka Andżelika" / "La Prima Angélica"
  • 1976 - "Nakarmić kruki" / "Cría cuervos"
  • 1977 - "Elizo, życie moje" / "Elisa, vida mía"
  • 1978 - "Z przewiązanymi oczami" / "Los ojos vendados"
  • 1979 - "Mama ma sto lat" / "Mamá cumple cien anos"
  • 1981 - "Deprisa, deprisa" / "Faster, faster"
  • 1981 - "Krwawe gody" / "Bodas de sangre"
  • 1982 - "Słodkie godziny" / "Dulces horas"
  • 1982 - "Antonieta"
  • 1983 - "Carmen"
  • 1984 - "Los Zancos" / "The Stilts"
  • 1986 - "Trylogia tańca" / "El Amor Brujo"
  • 1988 - "El Dorado"
  • 1989 - "The Dark Night of the Soul" / "La noche oscura"
  • 1990 - "Ay, Carmela!"
  • 1992 - "El Sur" (TV)
  • 1992 - "Maraton" / "Maratón"
  • 1992 - "Sevillanas"
  • 1993 - "Dispara!" / "Outrage"
  • 1995 - "Flamenco" / "Flamenco (de Carlos Saura)"
  • 1996 - "Taxi"
  • 1997 - "Pajarico" / "Little Bird"
  • 1998 - "Esa luz!"
  • 1998 - "Tango" / "Tango, no me dejes nunca"
  • 1999 - "Goya" / "Goya en Burdeos"
  • 2001 - "Bunuel i stół króla Salomona" / "Bunuel y la mesa del rey Salomón"
  • 2002 - "Salome"
  • 2004 - "Siódmy dzień" / "El Séptimo día"
  • 2005 - "Iberia" (w realizacji)
  • 2007 - "Fados"
  • E. Królikowska: "Śladami Bunuela. Kino Hiszpańskie". Warszawa 1988, str. 112-155.
  • POWRÓT DO WYBORU | STRONA GŁÓWNA KMF
    Autor opracowania: Magdalena Skorus - VERA | E-MAIL