| |
|
|
| |
|
|
Andrzej Wajda urodził się 6 marca 1926 roku w Suwałkach
Jego ojciec - Jakub Wajda - był oficerem Wojska Polskiego i marzył, że syn pójdzie w przyszłości w jego ślady - jednak młodemu Andrzejowi nie udało się zdać egzaminu do Korpusu Kadetów
Wybuch wojny zakończył jego dzieciństwo - w wieku 15 lat zaczął pracować, co miało uchronić go przed wywiezieniem do Rzeszy - był m.in. pomocnikiem bednarza, magazynierem, ślusarzem, kreślarzem w kolejowym biurze konstrukcyjnym
Początkowo swoją przyszłość chciał związać z malarstwem, które było jego wielką pasją - w 1946 roku rozpoczął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (jako wolny słuchacz) - po trzech latach nauki zrezygnował z tej uczelni (jak sam powiedział: "bałem się, że zostanę tylko jednym z wielu, którzy ukończyli krakowską ASP")
W 1949 roku dostał się do Szkoły Filmowej w Łodzi - pozostał w niej do 1952 roku
W Szkole Filmowej zrealizował 3 etiudy: "Kiedy ty śpisz" (1950) - impresję dokumentalną wg poematu Tadeusza Kubiaka; "Zły chłopiec" (1950) na podstawie noweli Czechowa; "Ceramika iłżecka" (1951)
W 1953 roku pełnił funkcję asystenta reżysera przy filmie "Piątka z ulicy Barskiej" A. Forda
Debiutował w 1953 roku filmem "Pokolenie"
"Bramy raju" (1968) kończą pierwszy okres twórczości Wajdy- reżyser odchodzi od dotychczasowej tematyki związanej z wojną i jej konsekwencjami - film "Wszystko na sprzedaż" otwiera nowy rozdział jego artystycznej działalności
W latach 1972 - 1983 prowadził Zespół Filmowy "X"
Od roku 1978 do roku 1983 pełnił funkcję Prezesa Stowarzyszenia Filmowców Polskich
W latach 1989-90 był Dyrektorem Teatru Powszechnego w Warszawie
Jest członkiem Europejskiej Akademii Filmowej
| |
| |
|
|
| |
|
|
Pierwowzorem postaci Agnieszki z filmu "Człowiek z marmuru" była Agnieszka Osiecka - także studentka łódzkiej Szkoły Filmowej
W pierwszych filmach Wajdy widoczne są nawiązania do doświadczeń włoskiego neorealizmu
Oprócz filmów, Wajda reżyseruje także sztuki teatralne i widowiska telewizyjne
Film "Ziemia obiecana" był nominowany do Oscara w kategorii "najlepszy film zagraniczny" w 1976 roku - nagrodę wywalczył wówczas Akira Kurosawa filmem "Dersu Uzała"
Film "Panny z Wilka" był nominowany do Oscara w kategorii "najlepszy film zagraniczny" w 1980 roku - nagrodę zdobył wówczas "Blaszany bębenek" V. Schlondorffa
Film "Człowiek z żelaza" był nominowany do Oscara w kategorii "najlepszy film zagraniczny" w 1982 roku (wycofany przez komunistyczne władze PRL z rywalizacji) - nagrodę zdobył I. Szabo za film "Mefisto"
W !997 roku Wajda został członkiem francuskiej Akademii Sztuk Pięknych na miejsce zmarłego Federico Felliniego
Do fascynacji filmami Wajdy przyznawali się m.in. Andriej Tarkowski i Lindsay Anderson
Reżyser jest fundatorem oraz inicjatorem powstania Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej "Manggha" w Krakowie (otwarcie w 1994)
| |
| |
|
|
| |
|
|
1957 - "Kanał" - Nagroda specjalna Jury (Srebrna Palma) na MFF w Cannes
(ex aequo z "Siódmą pieczęcią" Bergmana)
1959 - "Popiół i Diament" - Nagroda FIPRESCI na MFF w Wenecji
1960 - "Popiół i Diament" - Nagroda Kanadyjskiej Federacji Stowarzyszeń Filmowych na MFF w Vancouver
1961 - "Popiół i Diament" - "Srebrny Laur" O'Selznicka na MFF w Berlinie Zachodnim
1970 - "Brzezina" - Złoty Medal - nagr. FIPRESCI na MIFED w Mediolanie
1971 - "Brzezina" - Złoty Medal i nagroda dla Daniela Olbrychskiego na MFF w Moskwie
1975 - "Brzezina" - "Złota Pieczęć" na MFF w Mediolanie
1973 - "Wesele" - "Srebrna Muszla" na MFF w San Sebastian
1975 - "Ziemia Obiecana" - Złoty Medal na MFF w Moskwie
1975 - "Ziemia Obiecana" - "Złote Lwy Gdańskie" na FPFF w Gdańsku
1975 - "Ziemia Obiecana" - "Złoty Hugo" na MFF w Chicago
1976 - "Ziemia Obiecana" - nominacja do Oscara
1977 - "Ziemia Obiecana" - Nagroda "Złotego Kłosa" na MFF w Valladolid (Hiszpania)
1977 - "Ziemia Obiecana" - I Nagroda na MFF w Cartagenie
1978 - "Ziemia Obiecana" - Grand Prix na MFF w Avellino
1976 - "Smuga Cienia" - Nagroda Główna na FPFF w Gdańsku
1978 - "Człowiek z Marmuru" - Nagroda FIPRESCI na MFF w Cannes
1979 - "Człowiek z Marmuru" - Nagroda Główna na FEST w Belgradzie
1980 - "Człowiek z Marmuru" - Nagroda Specjalna Jury na MFF w Cartagenie
1978 - "Bez Znieczulenia" - Grand Prix na FPFF w Gdańsku
1979 - "Bez Znieczulenia" - Nagroda Jury Ekumenicznego na MFF w Cannes
1979 - "Panny z Wilka" - Nagroda Specjalna Jury na FPFF w Gdańsku
1980 - "Panny z Wilka" - nominacja do Oscara
1981 - "Człowiek z Żelaza" - Złota Palma oraz Nagroda Jury Ekumenicznego na MFF w Cannes
1981 - "Człowiek z Żelaza" - Nagroda Brytyjskiej Krytyki Filmowej na MFF w Londynie
1982 - "Człowiek z Żelaza" - nominacja do Oscara (wycofany z rywalizacji)
1982 - "Danton" - Cezar za najlepszą reżyserię filmową
1982 - "Danton" - Nagroda Louis Delluc i Nagroda Unifrance Film
1990 - "Korczak" - Nagroda Specjalna Jury na MFF w Cannes
1996 - "Wielki Tydzień" - "Srebrny Niedźwiedź" na Festiwalu Filmowym w Berlinie
1999 - "Pan Tadeusz" - Brylantowe Bilety (nagroda Stowarzyszenia "Kina Polskie")
dla filmu, który przyciągnął do kin najwięcej widzów;
1999 - "Pan Tadeusz" - "Złota Taśma" w kategorii: film polski
Nagrody za całokształt twórczości:
1990 - nagroda Felixa
1998 - "Złote Lwy" na festiwalu filmowym w Wenecji
1999 - "Kryształowy Irys" na MFF w Brukseli
2000 - Oscar
| |
| |
|
|
| |
|
|
Filmy Wajdy zaangażowane są w historię - reżyser często zabierał głos w ważnych sprawach politycznych, przedstawiając wydarzenia z własnego punktu widzenia i dając świadectwo przyszłym pokoleniom (akcentowanie problematyki poświęcenia w imię wyższych ideałów, walki, wierności sprawie - "Popiół i diament", "Kanał", "Pokolenie" "Człowiek z marmuru", "Człowiek z żelaza", "Danton", "Korczak", "Popioły") - w pierwszych filmach główny nacisk został położony na tematykę wojenną
Drugą grupę filmów stanowią te obrazy, w których reżyser skupia się na pokazaniu lirycznej strony osobowości człowieka - są to opowieści o miłości, rozgrywające się na tle sielskiego krajobrazu, pełne nostalgii, kameralne i wyciszone ("Kronika wypadków miłosnych", "Brzezina", "Panny z Wilka")
Jednym z głównych nurtów twórczości Wajdy jest poszukiwanie istoty polskości, sięganie do tradycji historycznej i kulturalnej, by w niej znaleźć wskazówki jak żyć, a także ukazywanie zderzenia człowieka z Historią, stawianie go w obliczu trudnych wyborów, z którymi bardzo często nie potrafi sobie poradzić - człowiek stawiany jest w opozycji do zbiorowości, jego postać konfrontowana jest z określonymi wydarzeniami historycznymi, do których musi się ustosunkować (nawiązania do tradycji romantycznej)
Nacisk położony jest na ukazanie realiów epoki, stąd dbałość o detale, wierne odtwarzanie scenografii, kostiumów, dekoracji
W warstwie wizualnej Wajda często odwołuje się do tradycji malarstwa polskiego i nie tylko (w "Brzezinie" widoczne jest zafascynowanie obrazami Malczewskiego, w "Popiołach" niektóre sceny - np. walk na uliczkach Saragossy - przywodzą na myśl dzieła Goyi, a sceny z "Wesela" - malarstwo Gierymskiego, Wyspiańskiego, Axentowicza czy Mehoffera)
Stosowanie metody kontrastowania - sekwencje statyczne przeplatają się z dynamicznymi, komediowe z dramatycznymi lub lirycznymi
Częste posługiwanie się symbolami (najlepszym przykładem jest "Popiół i diament")
| |
| |
|
|
| |
|
|
1955 - "Pokolenie"
1955 - "Idę Do Słońca"
1957 - "Kanał"
1958 - "Popiół i Diament"
[recenzja]
1959 - "Lotna"
1960 - "Niewinni Czarodzieje"
1961 - "Samson"
1962 - "Powiatowa Lady Makbet"
1962 - "Miłość Dwudziestolatków" ("L'amour a Vingt Ans") - epizod "Warszawa"
1965 - "Popioły"
1968 - "Bramy Raju" ("The Gates To Paradise")
1968 - "Przekładaniec"
1969 - "Wszystko Na Sprzedaż"
1969 - "Polowanie Na Muchy"
1970 - "Brzezina"
1970 - "Krajobraz Po Bitwie"
1972 - "Piłat i Inni" ("Pilatus Und Andere" - tv)
1973 - "Wesele"
[recenzja]
1975 - "Ziemia Obiecana"
[recenzja]
1976 - "Smuga Cienia"
1977 - "Umarła Klasa" (tv)
1977 - "Człowiek z Marmuru"
1978 - "Zaproszenie Do Wnętrza"
1978 - "Bez Znieczulenia"
1979 - "Pogoda Domu Niechaj Będzie z Tobą"
1979 - "Panny z Wilka"
1980 - "Dyrygent"
1980 - "Z Biegiem Lat, z Biegiem Dni..." (tv)
1981 - "Człowiek z Żelaza"
1983 - "Danton"
1983 - "Miłość W Niemczech" ("Eine Liebe In Deutschland")
1986 - "Kronika Wypadków Miłosnych"
1988 - "Biesy" ("Les Possedes")
1990 - "Korczak"
1992 - "Pierścionek z Orłem W Koronie"
1994 - "Nastasja"
1995 - "Wielki Tydzień"
1996 - "Panna Nikt"
1999 - "Pan Tadeusz"
[recenzja]
2000 - "Wyrok Na Franciszka Kłosa" (tv)
2002 - "Zemsta"
[recenzja]
| |
| |
|
|
| |
|
|
Wajda A.: Kino i reszta świata. Wydawnictwo Znak. Kraków 2000
Wajda mówi o sobie w opracowaniu W. Wertenstein. Wydawnictwo Literackie. Kraków 2000
| |
| |
|
POWRÓT DO WYBORU
|
STRONA GŁÓWNA KMF
Autor opracowania:
Aleksandra Krupińska - MIA
|
E-MAIL
|
