Co?
"Big" czyli "Duży"

Jak?
Komedia familijna / baśń

Kiedy?
1988

Kto? Co?
20th Century Fox / Gracie Films

Penny Marshall - reżyseria
Gary Ross i Anne Spielberg - scenariusz
Barry Sonnenfeld - zdjęcia
Howard Shore - muzyka
Barry Malkin - montaż

Z kim? Z czym?

O kim? O czym?
Josh Baskin jest przeciętnym amerykańskim dwunastolatkiem, który marzy o tym, żeby wszyscy traktowali go serio i dojrzale (tyczy się to także pewnej dziewczyny, w której się buja). Pewnego dnia trafia w wesołym miasteczku na dziwną, starą maszynę, która ma ponoć spełniać życzenia. Josh wypowiada jedno z nich - chce być duży. Następnego ranka - mimo iż nie wierzy w podobne bzdury - taki się właśnie budzi...

Już zapomniałeś?
Za oceanem film, które zna niemal każde dziecko - duże i małe. W naszym kraju oczywiście nie wywołuje aż takich emocji, aczkolwiek też cieszył się ońgiś popularnością. Dziś nie jest już tak dobrze kojarzony - przyćmiły go inne, poważniejsze role Hanksa, choć oczywiście nie jest zupełnie nieznany i wciąż ma wielu fanów.

Obejrzyj bo:
Tom Hanks. On sam jeden wystarczy za powód, żeby czym prędzej obejrzeć ten film - jest to jedna z jego najlepszych i najbardziej szczerych ról, a przy tym chyba też najbardziej zabawna i szalona. Hanks jednym gestem, miną czy słowem potrafi rozbawić do łez i sprawić, że nawet najbardziej lodowate serce stopnieje. Poza tym mamy tu też sporo świetnych ról drugoplanowych, z bardzo dobrymi debiutami Moscowa i Rushtona na czele. Są dobre zdjęcia Nowego Yorku, rewelacyjna muzyka Howarda Shore'a, fajny klimat beztroski, świetny humor i odrobina nostalgii. No i jest Tom Hanks. Wszystko to spowite piękną, baśniową atmosferą, która każdego powinna zachwycić. To świetna historia dla dorosłych dzieci i dojrzałych maluchów, która wciąga za każdym razem, nadaje się do oglądania w każdych warunkach i przy każdej okazji. Wspominałem już o Hanksie?

Co za scena!
- Josh budzi się jako dorosły Hanks, który jest pięknie pocieszny i przerażony - bezcenne i wciąż inspirujące,

- montaż scen z nowego życia Josha w wielkim świecie - szkoda, że dziś się już odchodzi od podobnych zabiegów,

- Josh w sklepie z zabawkami i słynna scena z dużym pianinem - czysta magia kina,

- przyjęcie firmowe, na którym duży Josh nieświadomie zarywa koleżankę z pracy - beztroskie, sympatyczne i po prostu fajne.

Mają gadane!
Susan: I'm not so sure we should do this. (Nie jestem pewna czy powinniśmy to robić.)
Josh: Do what? (Co robić?)
Susan: Well, I like you, and I want to spend the night with you. (Cóż, lubię cię i chcę spędzić z tobą tą noc.)
Josh: Do you mean sleep over? (Masz na myśli nocleg?)
Susan: Well, yeah. (No, tak.)
Josh: OK... but I get to be on top. (Dobra... ale ja będę na górze.)

Dziennikarz: Where did you go to school? (Gdzie pan chodził do szkoły?)
Josh: It was called George Washington. (Nazywała się George'a Waszyngtona.)
Dziennikarz: Oh G.W. My brother-in-law got his doctorate there. Did you pledge? (Oh, G.W. Mój szwagier zrobił tam doktorat. Bronił się pan?)
Josh: Yes. Every morning. (Tak. Każdego dnia.)

MacMillan: You can't see this on a marketing report. (Nie zobaczysz tego w raporcie rynkowym.)
Josh: Um, what's a marketing report? (Hmm, co to jest raport rynkowy?)
MacMillan: Exactly. (Dokładnie.)

Scotty Brennen: See that girl over there in the red? Say "hi" to her and she's yours. She'll have her legs around you so tight you'll be begging for mercy. (Widzisz tamtą dziewczynę w czerwonym? Powiedz jej "cześć" i już jest twoja. Tak mocno owinie wokół ciebie nogi, że będziesz błagał o litość.)
Peter Blood: Well, I'll stay away from her, then. (Będę się więc trzymał od niej z daleka.)

Fajne fakty.
Zarówno Harrison Ford, jak i Albert Brooks odrzucili rolę Josha Baskina.

Tom Hanks był kolejnym kandydatem do roli głównej. Jednak aktor był już związany kontraktami do innych filmów - "Dragnet" i "Punchline", więc nie mógł przyjąć kolejnej oferty. Wtedy studio sięgnęło po Roberta De Niro, jednak ten zażądał sobie za dużo pieniędzy. Gdy Hanks znowu stał się dostępny, przyjął rolę bez wahania - dostał za nią "nędzne" 2 miliony dolarów.

Ta roszada objęła też Davida Moscowa, który najpierw otrzymał rolę Billy'ego, dlatego iż nie był podobny do De Niro. Gdy Hanks podpisał kontrakt, David z miejsca dostał rolę młodego Josha.

Natomiast rolę Susan Lawrence miała zagrać Debra Winger, ale aktorka zaszła w ciążę i nie mogła jej przyjąć. Poleciła więc producentom koleżankę, Elizabeth Perkins.

Moscow zmuszony był nosić kolorowe soczewki kontaktowe, aby jego oczy zgadzały się z kolorem oczu Hanksa. Z kolei Jared Rushton (Billy) musiał dla lepszego efektu ufarbować sobie włosy - tak naprawdę jest blondynem.

Całą swoją rolę Tom Hanks oparł na zachowaniu i reakcjach Moscowa, które studiował oglądając zapisy video młodego aktora i obserwując go na planie.

Za siedzibę filmowej firmy MacMillan Toys posłużyły biura agencji reklamowej na 23 ulicy w dzielnicy Chelsea w Nowym Yorku (dziś sklep Home Depot). Opłata za wynajem (która wyniosła 25 tys. $) została potem przekazana Amerykańskiemu Muzeum Rzemiosła (które w 2002 roku zmieniło nazwę na Muzeum Sztuki i Wzornictwa).

Postać Roberta Loggii oparto na Peterze Harrisie - w owym czasie dyrektorze generalnym firmy zabawkarskiej FAO Schwartz, która posłużyła za wzór MacMillan Toys.

Motywy, które Josh wystukuje wraz z szefem na wielkim, podłogowym pianinie to "Chopsticks" oraz "Heart & Soul". Sam instrument nazywa się "Walking Piano" i został stworzony przez włoskiego wynalazcę, Remo Saraceni. W roku 2008 firma Allegro Multimedia oparła na tym pomyśle grę o nazwie "Piano Wizard".

Inne info.
W kilka lat po premierze film przerobiono na broadwayowski musical, do którego muzykę napisał David Shire. Premiera odbyła się 28 kwietnia 1996 roku, przedstawienie odegrano od tego czasu aż 193 razy i zostało ono nominowane do prestiżowej nagrody Tony.

Przy budżecie opiewającym na 18 milionów dolarów, film zarobił ich aż 151 na całym świecie, plus kolejne 53 mln $ wpływów z wypożyczalni. Tym samym Penny Marshall została pierwszą reżyserką, której film przekroczył 100 mln dolarów zysku.

Tom Hanks został za tę rolę nominowany do Oscara - przegrał z Dustinem Hoffmanem i jego "Rain Manem". Ponadto film był nominowany za najlepszy scenariusz oryginalny, gdzie także poległ względem tegoż.

Inne nagrody i wyróżnienia, jakie spłynęły na ten film, to m.in.:
- nominacja do Nagrody Młodych Artystów za najlepszy film familijny - komedię i najlepszego młodego aktora w komedii lub filmie fantasy (nominacja podwójna dla Davida Moscowa i Jareda Rushtona),
- nominacja za najlepszy scenariusz od Gildii Scenarzystów Amerykańskich,
- nagroda Children and Cinema Award dla Penny Marshall na festiwalu w Wenecji,
- nagroda People's Choice Awards dla ulubionej komedii (dzielona z filmem "Bliźniaki"),
- Złoty Glob dla najlepszego aktora w komedii lub musicalu oraz nominacja do tej nagrody w kat. najlepszy film - komedia lub musical,
- nominacja do nagrody Hugo - najlepsza prezentacja dramatyczna,
- nagroda Stowarzyszenia Krytyków Los Angeles dla najlepszego aktora (podwójna - także za film "Puenta"),
- nagroda Saturna dla najlepszego aktora pierwszoplanowego (Hanks), drugoplanowego (Robert Loggia) i najlepszy scenariusz oraz nominacja do tej nagrody za najlepszą reżyserię, najlepszy film fantasty, najlepszy występ młodego aktora (Jared Rushton), oraz dla najlepszego wydania DVD (w 2008 roku za specjalne wydanie rozszerzone),
- nagroda muzyczna ASCAP Top Box Office Films dla Howarda Shore'a.

Poza tym film znalazł się na wielu listach, notowaniach i plebiscytach - jest np. na miejscu 23 Stu Najzabawniejszych Filmów wg magazynu Bravo; zajmuje 42 miejsce wg Amerykańskiego Instytutu Filmowego na liście 100 lat... 100 śmiechów; to samo gremium umieściło go też pośród dziesiątki najlepszych filmów baśniowych; natomiast pismo Empire zawarło go w swojej liście 500 najlepszych filmów wszechczasów.

I trochę o wydaniach tego filmu. Stara wersja angielska miała pocięte dwa słowa "fuck", żeby dostać niższy certyfikat wiekowy. Pełną wersję "wyspiarze" przywrócili dopiero w 2007 roku na dvd. Za to wydanie dvd dla regionu 4 (m.in. Australia) ma cenzurę na wszystkie te słowa.

Za to stare wydanie video z Nowej Zelandii ma ponoć alternatywne zakończenie, w którym to Josh siedząc w szkolnej ławie zauważa w klasie nową dziewczynkę, w której rozpoznaje Susan - poprosiła ona Zoltara o dokładnie odwrotne życzenie, niż wyraził wcześniej Josh.

Film nakręcono w całości w Nowym Yorku i New Jersey.

Krótka krytyka.
Film z pewnością zestarzał się w kwestii technicznej - nie ma komórek, komputery wyglądają pociesznie, a większość "super" zabawek wywołuje jedynie uśmiech politowania (i duże oczy u kolekcjonerów). Czasem ma się też wrażenie, że Josh nie wykorzystuje w pełni daru, jaki nagle otrzymał. Poza tym większych wad ten film nie ma - jest co prawda nieco ckliwy i do bólu naiwny, ale nie przekracza linii dobrego smaku.

Jednym zdaniem.
Znakomita, ponadczasowa opowieść dla całej rodziny i świetna komedia na każdą okazję.

Koledzy z podwórka.
"13 Going on 30", "Freaky Friday", "Vice Versa"

Liczba seansu.
104 minuty, czyli godzina-czterdzieści plus napisy.

Masz to w Polsce?
Tak.

Ocena filmu:

Stopień zapomnienia:

Sympatyczne strony:
http://www.imdb.com/title/tt0094737/ - internetowa baza filmowa

http://en.wikipedia.org/wiki/Big - a tu info na Wikipedii

http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=big.htm - filmowy box office

http://www.youtube.com/watch?v=J62jciQ1PbY - zwiastun

http://www.youtube.com/watch?v=I2noU661Wlg - coś do posłuchania

http://www.awesomefilm.com/script/Big.pdf - scenariusz

http://www.youtube.com/watch?v=p9z2hJwJuqg - Tom Hanks powtarza po latach filmową piosenkę (i wspomina też inne filmy)

Autor tekstu: Jacek Lubiński - MEFISTO [email] | Klub Miłośników Filmu, 31 października 2011

Strona główna | Zakurzone filmy| Spis filmów | Legenda oceniania