|
||||||||||||||||||
II Wojna Światowa musi być i zaiste jest dla Niemców niezwykle ciężkim tematem do dyskusji. Kinematografia naszych zachodnich sąsiadów przez długi czas omijała problem przysłowiowym "szerokim łukiem". Dopiero w latach dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku powstają pierwsze filmy na ten temat ("Stalingrad", "Wróg u Bram"). "Upadek" reżyserowany przez Oliviera Hirschbiegela (premiera w roku 2004) swoim rozmachem, wręcz patetycznym klimatem i niesamowicie oryginalnym spojrzeniem przyćmiewa jednak wszystkich poprzedników. Opowiada o ostatnich dniach charyzmatycznego przywódcy III Rzeszy, o ostatnich dniach Adolfa Hitlera. Dramat nazistowskich Niemiec zostaje przeniesiony do hermetycznego bunkra, w którym oddycha się śmiercią - czeka się na ostateczne rozwiązanie. Sam dyktator przedstawiony został jako osoba spokojna, inteligentna, manipulowana przez demonicznych podwładnych. I właśnie ten punkt widzenia wybił "Upadek" na szczyty ówczesnych rankingów. Obok pochwał i okrzyków zachwytu, pojawiły się jednak równie silne sprzeciwy wobec próby "uczłowieczenia" zmitologizowanego już dziś tyrana. Pojawiło się również pytanie: Odpowiedź umarła wraz z samym führerem. Nie mniej jednak próba przedstawienia alternatywnej wersji historii wyszła Hirschbiegelowi co najmniej przyzwoicie. Zrobił to, rzec można, z dobrym smakiem - z należytą powagą. W trzy lata po premierze "Upadku" na ekranach kin pojawia się kolejny obraz próbujący przedstawić dyktatora w nieco innym ujęciu. "Adolf H. - Ja wam jeszcze pokażę" Daniego Levy'ego analogicznie do opisanego wcześniej poprzednika kreuje Hitlera na nazistowską kukiełkę uwieszoną na niezliczonej ilości sznurków. Niestety w swojej wizji reżyser zatraca resztki dobrego smaku, osiąga efekt odwrotny do dzieła Hirschbiegela - żenuje zamiast nakłaniać do przemyśleń.
Wyobrażacie sobie państwo żydowskiego profesora, który wyciągnięty z obozu koncentracyjnego bez najmniejszych oporów zgadza się na przygotowanie mowy dla swojego oprawcy, Hitlera. Co więcej, owa oracja ma na celu zagrzać Berlin do dalszej walki, a tym samym przedłużyć wojenne piekło. Co najmniej dziwna scenka rodzajowa. Dalej wyobraźmy sobie najwyższych nazistowskich dowódców wojskowych, którzy wspomnianego Żyda karmią, ubierają, słuchają. Równie nieprawdopodobne. W końcu zastanówmy się czy Hitler zgodziłby się na współpracę z uczonym pochodzącym z "tej niższej klasy ludzi"? W filmie Levy'ego takie cuda są na porządku dziennym. Niektóre "gagi" są po prostu niesmaczne; dla przykładu: - Będę pracował z Hitlerem, jeżeli zwolnicie cały obóz Sachsenhausen (profesor) (...) - Z Sachsenhausen nie wyjdzie, za duże (naziści) (...) - Dobrze, że nie wymyślił Oświęcimia... (nazista do nazisty - szeptem) bądź: - Tak naprawdę to ja nic nie mam do Żydów (Hitler) W moim subiektywnym odczuciu, granice przyzwoitości zostały tu przekroczone.
Przechodząc ulicami mojego miasta zauważyłem na rozpadającym się murze mleczarni znak przekreślonej swastyki opatrzony napisem: Czy w czasach, w których ludzie nie znają daty wybuchu II Wojny Światowej i zaglądają do filmotek znacznie częściej niż do bibliotek, należy kreować jednego z największych tyranów w dziejach ludzkości na zdziecinniałego, niegroźnego, wręcz sympatycznego jegomościa z problemami psychicznymi? Na to pytanie odpowiedzcie sobie sami, mi wizja niemieckiego reżysera wybitnie nie przypadła do gustu - nie polecam, a nawet stanowczo odradzam.
|
