|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dwa najlepsze filmy Quentina Tarantino kryją w sobie wiele intrygujących tajemnic. To forma zabawy z widzem, w ogóle każdy jego film, jak sam mówi, to zabawa. Jeżeli nie oglądaliście któregoś z tych filmów, czytając ten tekst pozbawiacie się tej zabawy. Jeżeli już je oglądaliście, może się on stać swoistym uzupełnieniem i polem nowych interpretacji. To spojrzenie z góry na dwa filmy, jakże różne ale i zarazem podobne w pewnych decydujących kwestiach. Próbuję odnaleźć tymże tekstem analogie i podobieństwa między nimi, które zarazem składają się na cały warsztat, koncept i urok QT oraz wyjaśnienia, eksplikację pewnych spornych, tajemniczych lub też całkiem oczywistych kwestii. Wszystko co zasłyszane, przeczytane, przemyślane, wymyślone, bądź zaobserwowane w związku z RD i PF tutaj starałem się uchwycić. Jeżeli chcecie dowiedzieć się więcej o filmach QT i samym QT oto wyciąg wszystkich tekstów w KMF z tą materią związanych:
Zaczynamy więc. Przyjrzyjmy się co ciekawszym zabiegom w obu filmach popełnionym, podejmijmy się (nad)interpretacji skonsumowanych treści, przybliżmy sobie sylwetki ciekawszych bohaterów oraz weźmy pod lupę rzeczy nurtujące, dwuznaczne, bądź super-dyskretne. Pobawmy się z QT w kino. 1. CHRONOLOGIA I ROZDZIAŁY A raczej jej brak, został zastosowany zarówno w PF jak i RD, choć w tym drugim przypadku nie tak drastycznie. Dux w swoim tekście głębiej porusza ten temat, przedstawiając nam chronologiczną wersję PF, jak widzimy, już nie tak dynamiczną i zakręconą, natomiast popadającą w banał. Po odebraniu filmowi tego niewątpliwego atutu, traci on swój polot, nie wciąga i nie intryguje. PF, podobnie zresztą jak i RD zostaje podzielony na rozdziały, każdy zatytułowany i wyodrębniony. W RD zabieg ten polegał na przybliżaniu sylwetek poszczególnych gangsterów. Poznajemy ich ruchy, obecną sytuację i to jak trafili pod skrzydła Cabota. Stopniowo przechodzimy do najbardziej interesującego nas pana - w ostatnim kulminacyjnym rozdziale zostaje nam przybliżona historia i sylwetka zdrajcy. Achronologicznie zaczynamy od sceny w barze, w której wczuwamy się w klimat filmu, pobieżnie poznajemy głównych bohaterów dramatu i delektujemy się świetnymi, luźnymi dialogami. Następnie zostaje nam zaserwowana scena w samochodzie, którym Mr. White i Mr Orange uciekają z miejsca zbrodni. Scena wzbudza w nas apetyt na to, jak do tego doszło. Zostajemy pozbawieni tych wiadomości i czekamy na wyjaśnienia. Te fragmentarycznie zostają nam przedstawione w kolejnych odsłonach - rozdziałach.
2. VIC I VINCENT W PF poznajemy gangstera Vincenta Vega, który właśnie co wrócił z Amsterdamu, i ponownie zaczyna pracować dla Wallace'a. Zostaje zwerbowany do odzyskania pewnej tajemniczej walizki. Ubrany w czarny garnitur i białą koszulę. Bardzo podobnym bohaterem jest Vic Vega, czyli Mr. Blond. Przede wszystkim nazwisko, które wskazuje pokrewieństwo (mogą być braćmi, albo alternatywnie wręcz tą samą osobą), ale także powrót (z więzienia po czteroletniej odsiadce) i ponowny zaciąg u swojego pracodawcy (Joe Cabota). Jego zadaniem jest kradzież walizki (pełnej diamentów), jest przy tym ubrany dokładnie tak jak Vincent. Również tak jak on ginie tragicznie od gradu kul. Analogie nie są bezpodstawne, faktem jest bowiem, że Vincenta (John Travolta) w PF pierwotnie zagrać miał Michael Madsen (czyli Vic), przez co, być może, reżyser chciał "wydłużyć życie" tej niezwykle oryginalnej postaci. QT swojego czasu snuł także plany dotyczące powstania filmu "Vega Brothers", w którym dwaj bohaterowie spotkaliby się przed wydarzeniami zawartymi w filmach. Szkoda tylko, że sami aktorzy, nadszarpnięci zębem czasu, mogliby wypaść mało wiarygodnie i atrakcyjnie. Wart wspomnienia jest też inny fakt związany z nazwiskiem Vega. W oryginalnym skrypcie, Vincent odpowiadając na pytanie Mii twierdzi, że jego kuzynką jest Suzanne Vega (nomen omen sławna wokalistka). Kolejną analogią są stroje głównych bohaterów-gangsterów i motyw walizki - rzeczy pożądanej.
3. WALIZKA Co się znajduje w walizce? Na to nurtujące pytanie starano się odpowiedzieć na płaszczyźnie duchowej, mistycznej. W filmie można odnaleźć znaki i ślady ingerencji sił nadprzyrodzonych, motywy biblijne, intrygującą symbolikę, a nawet palec Boży. Walizce towarzyszy tajemnicza złota poświata, która w filmie zaistniała jeszcze kilka razy. Jej zawartości nie poznajemy, widzą ją jedynie dwie postacie w filmie. Idąc tropem danych nam śladów możemy więc jedynie się domyślać, domniemywać, jednym słowem przyjąć najbardziej okrzyczaną teorię, mianowicie: 1. Dusza Marcellusa Wallace'a. Co za tym przemawia? Po pierwsze zwróćmy uwagę na wspomnianą poświatę. Z chwilą otwarcia walizki przez Vincenta, ta pada na jego twarz, rzecz emanuje mocnym, jasnym światłem. Za drugim razem widzimy ją, w chwilę po tym, jak Brett zostaje zastrzelony, to z niego emanuje poświata, zupełnie jakby dusza uciekała z martwego ciała, zaraz po śmierci. Trzeci przypadek to rozmowa Butcha z Marcellusem, na połowę twarzy Butcha pada światło, połowa znajduje się w cieniu. Marcellus wystawia rękę z pieniędzmi, za które "kupuje duszę" Butcha, bokser ma się podłożyć w trakcie walki, w chwili transakcji ręka i pieniądze emanują. Śledząc kolejne tropy natrafiamy na kod do walizki - 666, który może symbolizować pakt z diabłem. Możemy zakładać, że Wallace spisał z diabłem cyrograf, zaprzedał duszę w zamian za nietykalność i bogactwo. Chciał jednak przechytrzyć diabła, wysyła dwóch gangsterów, aby ci odebrali jego duszę. W chwili jej przywrócenia, Wallace traci nietykalność (zostaje potrącony przez Butcha, zgwałcony przez Zeda) i bogactwo (Butch go zdradza i wygrywa), ale także odzyskuje sumienie (wydał wyrok śmierci na Butcha, ale potem już po odzyskaniu duszy ułaskawia go). Kolejny dowód to często prezentowany plaster na karku Marcellusa - może to być rana, blizna po wyjęciu duszy z ciała, ponoć wedle takiej "operacji" to następuje. Swoją drogą, szkoda, że nikt wtedy nie zważył Wallace'a, mogę się założyć, że ważyłby o 21 gramów mniej. Następnie, po ujrzeniu zawartości przez Ringo, ten określa ją mianem "pięknej". A dusza najpiękniejszą rzeczą jest, tak mówią, choć to określenie można akurat podpiąć do wszystkiego. Z drugiej strony nie musi to być dusza Marcellusa, gdyż mając na uwadze doświadczenia wyniesione z "Harry Angel", można też przyjąć, iż to sam Marcellus jest diabłem. W takiej sytuacji odbierałby po prostu to co do niego należy - zaprzedaną duszę człowieka, który chciał go przechytrzyć.
2. Diamenty z "Wściekłych Psów". Te także były trzymane w czarnej walizce i były warte wszelkiego zachodu. Takie rozwiązanie nadawałoby dwóm filmom swoistą ciągłość, diamenty mogłyby być spoiwem, łączącym dwa wątki w jedną fabułę. Ale podstaw do takiego stwierdzenia nie ma praktycznie żadnych. 3. Złota statuetka. "I want that Trophy" oznajmuje Mia. I otrzymuje je. Widzimy, że żona Marcellusa ma pociąg do statuetek, nagród. Dlaczego? To niespełniona aktorka, dla której nie wypalił serial, a na którym bardzo jej zależało. Możliwe, że w walizce znajdował się np. Oskar, skradziony przez Marcellusa dla Mii. To tłumaczyłoby złotą poświatę i słowa Ringo "to piękne", w chwili gdy ujrzał Oskara z bliska. 4. Jules (Samuel L. Jackson), najbardziej kompetentna osoba w tej kwestii wyjaśniła: "When I looked inside, between scenes, I saw two lights and some batteries". Ot i odpowiedź na dręczące pytanie. 4. PSY QUENTINA TARANTINO Obsada PF jest dziwnie znajoma. QT ma tendencję do angażowania do swoich filmów tych samych, wypróbowanych aktorów. Dlatego też w PF występują prawie wszystkie "psy" z RD. Harvey Keitel (Mr. White) tu wciela się w postac Mr. Wolfa (warto wspomnieć, że Keitel był głównym producentem RD, wyłożył pieniądze pod wpływem zachwytu nad scenariuszem i zarezerwował sobie rolę Białego). Tim Roth (Mr. Orange) w PF gra bandytę Ringo (zagrał też główną rolę w "4 pokojach"). Quentin Tarantino (Mr. Brown), czyli sam reżyser i tym razem gra postać epizodyczną, Jimmi'ego, znajomego Julesa (Tarantino grał również w "4 pokojach" oraz w "Od zmierzchu do świtu" Rodrigueza). Steve Buscemi (Mr. Pink), nawet Buscemi'emu udało się zagrać w PF. Wciela się w Buddy Holly'a, kelnera z Jack Rabbit Slim. Pojawia się w zaledwie jednej scenie i jest ucharakteryzowany nie do poznania. Był to raczej ukłon w stronę aktora i chęć zaistnienia, pozostawienia swojego śladu w następnym projekcie QT. Michael Madsen (Mr. Blond) - ulubieniec Tarantino, miał się wcielić w Vincenta, odrzucił jednak propozycję. Teraz gra w jego "Kill Bill - vol. 2". Eddie Bunker (Mr. Blue) - nie aktor, a przestępca, który swojego czasu znalazł się na liście FBI 100 najbardziej poszukiwanych ludzi w USA.
5. PODSŁUCH Mia i Vincent biorą udział w konkursie twista. Oboje są jeszcze pod wpływem narkotyków i gdy stają na parkiecie - "odlatują" w (nad)ekspresyjnym tańcu. Jest kiczowaty, śmieszny, chaotyczny, na pewno nie doskonały i mistrzowski. To ekstatyczny, frywolny taniec, nie na miarę zwycięstwa w konkursie. Tak więc czy Mia I Vincent rzeczywiście zdobyli to trofeum? W następnej scenie widzimy, że rozpromieni wchodzą do mieszkania Mii, ze statuetką w ręku, nie wiemy jednak co wydarzyło się wcześniej. Przenosimy się do rozdziału drugiego, czasowo dziejącej się już później sceny, w której Butch zmierza do swojego apartamentu, żeby zabrać z niego swój zegarek. Kiedy przechodzi obok okna jakiegoś domu, słyszymy odgłosy telewizora, bądź radia. Słowa w audycji wypowiadane są zbyt cicho, ale jeżeli przysłuchamy się temu bliżej, możemy usłyszeć słowa spikera, który mówi, że trofeum zostało skradzione z Jackrabbit Slims. Dzięki temu wiadomo, że Vincent i Mia tak naprawdę nie wygrali tego konkursu. Mia wypowiada: "Chcę mieć to trofeum", najprawdopodobniej Vincent, aby spełnić zachciankę Mii, napada faktycznych zwycięzców i kradnie statuetkę. Tego jednak nie widzimy.
6. ŚMIERTELNOŚĆ BOHATERÓW Miernikiem przemocy i brutalności w filmie może być liczba zabitych. Każdy następny film, czy to scenariusz QT jest okrzykiwany mianem brutalnego i ociekającego przemocą. W przypadku PF trochę jednak dziwne, bo pomimo kilku niekonwencjonalnych scen, w stylu głowa Marvina na szybie, czy Zed w akcji i po akcji, PF jest pod tym względem stosunkowo standardowym filmem sensacyjnym. Strzelaniny, narkotyki, trochę krwi, trochę trupów, nawet bez rzetelnego seksu. Mało tego, np. w scenie egzekucji Bretta nie widzimy, jak ten zostaje porozrywany gradem kul, wpatrujemy się w twarze katów. QT unika też egzaltacji trupów, ciał, w ogóle makabry, nie widzimy zwłok Marvina, żadne flaki bynajmniej nie latają przed naszymi oczyma. To film dosadny, w sumie mroczny, ale brutalność to nie jest jego stroną reprezentatywną. Na co dzień w każdym kolejnym filmie widzimy przemoc przynajmniej na miarę PF, serwowaną aż do znudzenia, stająca się swoistym kanonem właściwie zrobionego filmu sensacyjnego. Dlatego też taka etykieta jest nazbyt pochopna. Niemniej warto się przyjrzeć za jakie to czyny PF uchodzi za kino wybitnie brutalne. W filmie ginie siedem osób + jedna abstrakcyjna (bokser Floyd, zatłuczony przez Butcha) i jedna niepewna (Pokrak na smyczy): - Brett i jego dwóch kumpli - Marvin - Maynard i Zed - Vincent Vega Bardzo ciekawym zabiegiem uczynionym na drodze rehabilitacji reżysera i PF jest wspominany już motyw ocalenia. Jako że ginie siedem osób, tyle też przypada na nie ocaleń, jakiejś formy zadośćuczynienia za grzechy popełnione w filmie: - Mia ocalona przez Vincenta i jego wielką strzykawkę - Marcellus ocalony prze Butcha i jego katanę - Honey Bunny i Ringo ocaleni przez Julesa - Vincent i Jules ocaleni przez Boga, przed gradem kul - zegarek ocalony przez kapitana Koonsa i jego... pomysłowość
7. ZDRAJCA Dzięki pewnym subtelnym podpowiedziom, jesteśmy w stanie dowiedzieć się dużo szybciej, kto jest zdrajcą spośród bandy Cabota. Pierwszą z nich są pojemniki z farbą w pomieszczeniu, w którym Mr Pink i Mr. White prowadzą dysputę. Na półkach za nimi stoją pojemniki z różową farbą (symbolizującą Mr. Pinka i dalej...), pojemniki z białą farbą i pojemnik z farbą... pomarańczową. Kolejny dowód odnajdujemy w scenie, w której Nice Guy Eddie jedzie samochodem do hangaru, rozmawiając z ojcem przez krótkofalówkę. Tuż przed tą sekwencją widzimy jego samochód z innej dalszej perspektywy. W chwilę potem jak Nice Guy Eddie przejeżdża, po ulicy toczy się... pomarańczowy balonik, po czym ulatuje na wietrze. To ewidentne wskazówki dla widza, które prowadzą do zdemaskowania prawdziwego zdrajcy. Quentin bawi się z widzem, otwiera nowe drogi dla szybszego rozwiązania filmu, trzeba przyznać, przeznaczone dla bystrego i trzeźwego odbiorcy.
8. KULE Zarówno w PF, jak i RD w pewnym momencie filmu znikają kule! W PF rzecz się dzieje we wspominanej już scenie w mieszkaniu Bretta. Z łazienki wyskakuje nieoczekiwany "gość" z armatą wielką jak on sam i oddaje w stronę Vincenta i Julesa grad soczystych kul z bliskiej odległości. Gangsterzy wychodzą jednak bez uszczerbku, choć po zbadaniu ściany zauważamy, iż dziury po kulach znajdują się za bohaterami. Zupełnie jakby przez nich przeszły. W RD dochodzi do podobnej sytuacji w scenie końcowej, kiedy to Mr. White, Nice Guy Eddie, Cabot celuja do siebie nawzajem. Następuje ciąg wystrzałów, po czym wszyscy padają martwi, Mr. White zostaje ranny. Z tym, że do Eddiego nikt nie celował! Zostaje zabity kulą, której w filmie nie było. QT zapytany przez Chrisa Penna (Eddie), dlaczego jego bohater zginął, skoro nikt do niego nie wystrzelił, odpowiedział, że zostawi to tak jak jest i będzie to największa niewiadoma filmu. QT lubuje się w niedopowiedzeniach, otwiera przed widzem drzwi do interpretacji, intryguje, jak motywem z walizką, który na długo zapada w myśli widza.
9. KOBIETY W RD sprawa ma się tak, że kobiet praktycznie nie ma. Żeby nie było jednak tak bardzo szowinistycznie, przez ułamek sekundy mamy kobietę! To postać, którą rani Mr. Orange i w chwilę potem zostaje przez niego zabita. Okazuje się, że podobnie jak pan Niebieski nie jest aktorką, tylko nauczycielką dykcji Tima Rotha (Mr. Orange). Musieli zajść sobie za skórę w trakcie wspólnych lekcji, scena bowiem była nad wyraz okrutna. W PF główną bohaterką jest Mia Wallace. Grająca ją Uma Thurman stała się po tym filmie ulubienicą QT. Może nie tyle ona, co jej stopy. W filmie pokazywane są przy każdej nadarzającej się okazji. Podobnie jest w ich najnowszym wspólnym filmie "Kill Billu". Permanentna "stopia" gloryfikacja. Z ciekawszych kwestii, warto jeszcze odpowiedzieć na pytanie, dlaczego Mia przedawkowała? Gdy Lance sprzedawał Vincentowi "zajoba" z gór Harzu, skończyły się mu jednorazowe woreczki. Z tego powodu zapakował heroinę jak kokainę. Mia, zgłębiając zawartość torebki z płaszcza Vincenta, była przekonana, że to kokaina. Dlatego przedawkowała.
10. OD A DO ZED Chronologicznie to właśnie scena potyczki z Zedem i odjazdu Butcha jest ostatnią sceną PF. Możliwe więc, iż Zet wpięte w kluczki Zeda lub tez sam Zed symbolizują właśnie koniec. Film biegnie od A do Zet, dlatego też Zed jest na (teoretycznie) końcu. Jest jeszcze inna funkcja pełniona przez Zet przy kluczykach. Przejdźmy do sceny, w której Butch zamierza opuścić lombard Maynarda. Bierze do ręki kluczyki i widzi wielkie Zet. Zaczyna się wahać. Po chwili, na jednej z półek zauważamy mały neonowy szyld z napisem KILLAN'S RED... Część liter jest jednak wypalonych, świecą się jedynie KILL i ED. Po dodaniu Zet z kluczyków Zeda otrzymujemy napis KILL ZED. Reżyser subtelnie podpowiada Butchowi i widzom, co ten powinien zrobić. Tak też czyni, wybiera broń i zabija Zeda, po czym zostaje ułaskawiony przez Marcellusa. Razem z Fabienne odjeżdżają w siną dal na Grace. Koniec.
|
