KINO W£OSKIE - zarys historyczny
  Z³ote lata kina niemego
Pierwszy okres, epoki kina niemego, dotyczy lat 1905-1930. Otwiera go powstanie pierwszego filmu ca³kowicie w³oskiej produkcji - "La presa di Roma" (1905), wyprodukowanego przez spó³kê Alberini - Santoni, a zamyka pierwszy w³oski film d¼wiêkowy, "La canzone dell'amore" (Pie¶ñ mi³o¶ci) z 1930, w re¿yseri Gennaro Righellego. Podstawowym czynnikiem wyró¿niaj±cym ten okres, którego schy³ek nast±pi³ wraz z utrwalaniem siê systemu faszystowskiego, jest tak zwane "rozdrobnienie systemu produkcyjnego". System produkcji filmów opiera³ siê na niewielkich, zazwyczaj lokalnych wytwórniach, zwi±zanych z poszczególnymi miastami i wypuszczaj±cych filmy ¶ci¶le zwi±zane z lokaln± kultur±. Ten system znikn±³ wraz z faszyzmem i jego tendencjami unifikacyjnymi, ostatecznie za³amuj±c siê w 1937 wraz z powstaniem potê¿nej wytwórni Cinecitta'. Najbardziej prê¿nymi o¶rodkami wówczas by³y takie miasta jak Turyn i jego Itala Film, których najwiêkszym dokonaniem by³ wypuszczony w 1914 film "Cabiria" w re¿yserii Giovanniego Pastrone, dalej - Neapol, w szczególno¶ci wp³ywowa rodzina Notari i ich przedstawicielka - Elvira Notari, jedna z pierwszych kobiet - re¿yserów w historii kina.

Elvira NotariInferno
I wreszcie Mediolan, a wraz z nim niezwykle ciekawa postaæ Gustavo Lombardo, który we wspó³pracy z popularnym wówczas magazynem Lux rozwin±³ pierwszy we W³oszech system szerokiej dystrybucji kinowej, co zaowocowa³o powstaniem pierwszej wielkiej epickiej produkcji, na które to obrazy W³osi maj± okre¶lenie "kolossal" - filmu "Inferno", z 1911, opartego na poemacie Dantego.

Lombardo by³ tak¿e zwolennikiem futuryzmu w kinie i za jego spraw± powsta³y filmy stanowi±ce manifest programowy w³oskiej awangardy futurystycznej- "Vita futurista" z 1916, który niestety zagin±³ w mroku dziejów, i "Thais" z 1917. U zarania w³oskiego kina widaæ tendencjê, która funkcjonuje do dzisiaj - szczególne przywi±zanie do lokalnego kolorytu i umieszczanie scenografii w mocnych ramach kulturowych, niejednokrotnie nostalgiczne, zawsze nacechowane siln± emocj±. Pierwsze dekady XX wieku to równie¿ okres filmu historycznego, przy czym ta wywo³awcza nazwa opracowana przez w³oskich filmoznawców jest dosyæ zawê¿ona - kryj± siê pod tym po prostu wielkie, kosztowne, z przepychem zrealizowane produkcje kostiumowe, czêsto oparte na klasyce literatury. Wsród nich wspomniane ju¿ "Inferno", a dalej "Odyseja" z 1911, "Jeruzalem wyzwolona" i "Upadek Troi" z tego samego roku oraz "Quo vadis" z 1913. Z uwagi na elementy i motywy mocno osadzone we w³oskiej tradycji, historii i kulturze i dziêki temu rozpoznawalne, niejako swojskie, tego typu obrazy dociera³y do szerokiej publiczno¶ci. Ponadto stawia³y w du¿ej mierze na atrakcyjno¶æ techniki realizacyjnej, staraj±c siê i¶æ jak najbardziej z duchem czasu, przykuwaj±c oko spektakularno¶ci± scenografii czy rozmachem i liczb± scen zbiorowych. Wybija siê wtedy nazwisko operatora i re¿ysera Segundo de Chomon, znanego z nowatorstwa i upodobania do eksperymentów z o¶wietleniem, które uznano za podstawowe ¼ród³o sukcesu "Cabirii" - pierwszego filmu w³oskiego który odbi³ siê szerokim echem poza granicami kraju.

CabiriaCabiria

Kino nieme to równie¿ epoka div ekranowych, w¶ród nich Lyda Borelli, Francesca Bertini, Pina Menichelli, Italia Almirante, Diana Karenne, Rina De Liguoro, Soava Gallone. Szczególnie dwie pierwsze by³y podziwian± i rozpoznawan± atrakcj± kina. Warto zaznaczyæ, ¿e nie chodzi tu jedynie o urodê czy fotogeniczno¶æ. W wiêkszo¶ci by³y to aktorki z powa¿nym dorobkiem teatralnym, a to dlatego, ¿e kino nieme, si³± rzeczy pozbawiaj±ce mo¿liwo¶ci operowania g³osem i dialogiem, wymaga³o oparcia siê na ekspresji, ge¶cie, spojrzeniu. Ekran zaludnia³y kobiety fatalne, umieraj±ce z mi³o¶ci, prze¿ywaj±ce wielkie uczucia, namiêtno¶ci i pasje - tworz±c wzorce atrakcyjnego i nieosi±galnego ¿ycia tak ró¿nego od egzystencji któr± wiod³y przeciêtne w³oskie kobiety. W tym kry³ siê sukces kina div - w marzeniu, które na kilka chwil projekcji stawa³o siê rzeczywisto¶ci±.

Lyda Borelli Francesca Bertini Pina Menichelli Soava Gallone

Analogicznie w przypadku tak zwanego kina herosów oraz w³oskiej burleski. Herosi, to jest mê¿czy¼ni wyposa¿eni przede wszystkim w potê¿nie rozbudowane miê¶nie, z których najs³ynniejszy by³ Bartolomeo Pagano, to naturalna konsekwencja popularno¶ci kina historycznego o którym mówi³am wcze¶niej i jednocze¶nie realizacja, w formie masowo akceptowalnej, mitu nadcz³owieka, który wówczas by³ mniej zwi±zany z ideologi± polityczn± - te czasy mia³y dopiero nadej¶æ - a bardziej stanowi³ odpowied¼ na problemy dnia codziennego.

Bartolomeo Pagano Cretinetti
W³oska burleska tego czasu natomiast w du¿ej mierze opiera³a siê na aktorach pochodzenia francuskiego, o których miêdzy producentami w³oskimi i francuskimi trwa³a regularna wojna. Wszyscy pos³ugiwali siê pseudonimami i byli znani publiczno¶ci jako Kri Kri, Cretinetti, Fricot, Robinet czy Tontolini. Ten rodzaj kina, wywodz±cy siê bezpo¶rednio z tradycji cyrkowej i teatru ulicznego, oparty na komi¼mie gestu, parodii i niezliczonej ilo¶ci katastrof i wypadków spotykaj±cych bohaterów-nieudaczników podoba³ siê publiczno¶ci i zyskiwa³ szerokie uznanie mas, chocia¿ tak naprawdê ¿aden z w³oskich komików tego czasu nie wpisa³ siê na sta³e w historiê kina.

CZYTAJ DALEJ >>>

STRONA G£ÓWNA KMF | POWRÓT DO WYBORU