"Misja" Rolanda Joffé jest filmem wyjątkowym. Przede wszystkim opowiada o Wierze, czyli czymś w pędzie dzisiejszego życia wręcz nieproszonym, Wierze przez duże "W". Po drugie, podejmuje temat trudny, którego być może nigdy nie rozwikłamy: pojedynek pomiędzy zaufaniem i pokojem a walką o wolność z mieczem w ręku. Po trzecie, należy do tej rzadkiej, prawie niespotykanej grupy filmów, które poruszają i wzruszają widzów od najmłodszych do najstarszych. Można śmiało powiedzieć, że jest to arcydzieło, obraz wybitny, nie do zapomnienia. To dla takich utworów nie lubimy, lecz kochamy X muzę. Dla utworów, które łączą wszystkie zmysłowe walory (zdjęcia, scenografię, muzykę...) z głębokim duchowym przeżyciem. "Misja" jest filmem, po którym można się nawrócić, sięgnąć po Biblię, zacząć myśleć o sile miłości, miłosierdzia i sensie cierpienia.
Głównymi bohaterami są ojciec Gabriel (Jeremy Irons), twórca misji na pograniczu Paragwaju i Argentyny, oraz handlarz niewolników Rodrigo Mendoza (Robert De Niro), który po zabójstwie swojego brata nawraca się i wstępuje do zakonu Jezuitów. Akcja toczy się wokół konfliktu pomiędzy misją a europejskimi plantatorami kłócącymi się o granice. Z tego powodu osada nawróconych Indian, wznosząca się nad wodospadami, ma zostać zlikwidowana; Jezuici będą musieli powrócić do miast, a tubylcy - do dżungli. Jednak ani jedni, ani drudzy nie chcą się na to zgodzić. Będzie więc trzeba misję zlikwidować siłą. Mendoza i kilku innych księży bierze broń do ręki i rusza do obrony, jednocześnie wypowiadając posłuszeństwo Gabrielowi, który gromadzi się w kościele i postanawia zwrócić się w modlitwie ku Bogu...

"Misja" jest filmem o nawróceniu i spełnieniu swojego powołania. Nawraca się Rodrigo, przedtem bezlitosny handlarz, zawistny i samolubny człowiek, który nie waha się zabić własnego brata. Nawracają się Indianie, prymitywni ludzie dżungli. Umacniają też swoją wiarę Jezuici, którzy chyba do końca wątpili w powodzenie Gabriela nad wodospadami. Przede wszystkim jednak obraz ten stawia pytania o sens wiary, poświęcenia i męczeństwa, podążania drogą, z której jest łatwo zboczyć, gdy nadchodzi słabość, a ścieżka zaczyna się stromo piąć w górę.
Dla kogoś stojącego z boku, walka o misję może wydać się bezsensowna. "Co może zrobić grupka zakonników i tłum dzikusów wobec zbrojnego ataku żołnierzy?". Jest to pytanie, które zadajemy sobie przez cały czas. Mnie, jako Polakowi, po części kojarzy się ono z burzliwą historią naszego kraju, rozbiorami, I i II Wojną Światową. Jaki sens miało buntowanie się przeciwko zaborcom, pielęgnowanie ojczystego języka, czytanie polskich książek, nawoływanie do walki, jeżeli groził za to Sybir i śmierć? Miało. Dawało nadzieję i wiarę. A walka Polaków podczas II Wojny? Czy nie mogliśmy się poddać, jak np. Francja? Dlaczego walczyliśmy? Dlaczego pozwoliliśmy zniszczyć Warszawę, gdy większość miast ulegała napastnikowi? Co dostaliśmy za tę ofiarę? Sprzedano nas Stalinowi. Czy było warto? A jednak było.

W dzisiejszym świecie obserwujemy z jednej strony ucieczkę od cierpienia. Zauważa się tendencję polegającą na tym, że zdrowy człowiek nie może ofiarować swojego życia komuś innemu (głoszenie haseł pacyfistycznych i rozsyłanie ulotek jest bezpieczniejsze; nikt nie myśli o, na przykład, Kubie i Korei, chyba, że chodzi o bombę nuklearną), ale z kolei nienarodzone dzieci, które 'trafiły pod zły adres', muszą być usunięte, aby w przyszłości nie zapełniać sierocińców i 'nie cierpieć'. Chcemy omijać szerokim łukiem to, co zadaje ból, a później cieszymy się jak głupcy, że mieliśmy drobne i wrzuciliśmy dwa złote do puszki dla głodujących dzieci w Afryce. Z drugiej strony, są nadal tysiące, miliony ludzi, którzy wciąż myślą o zachowaniu tradycyjnych wartości, wierzą w Boga, w sens cierpienia, nie uciekają od tego, co ciężkie. Łatwiejsza droga rzadko prowadzi do zbawienia. Ktoś powiedział, że nie sztuką jest nie bać się niczego, sztuką jest zmierzenie się ze swoim strachem. I jest to święta racja. Poświęcenie jest wielką rzeczą i wymaga wielkiej wewnętrznej siły. Nie tylko w chrześcijaństwie. W chwili, gdy to piszę, TVN24 podaje informację, że muzułmanie i Żydzi, tak samo jak katolicy, modlą się za zdrowie Papieża Jana Pawła II. Dla mnie jest to dowód na istnienie uniwersalnych wartości, którym warto pozostać wiernym, aż do śmierci. Gabriel i Jezuici mogli uciec. Mogli się poddać, a mieliby nawet niezłe wytłumaczenie: "musimy nieść Dobrą Nowinę innym, przepraszamy, może tym razem się uda". Lecz nie zrobili tego. Dlaczego? Być może żyliby długo, nauczali, nawracali. Byliby bohaterami, w końcu utworzona na wodospadach misja, już była niezwykłym osiągnięciem. Ale tą jedną decyzją, opuszczeniem tych, których przyrzekli strzec i oświecać, przekreśliliby sens swojej wiary.

Czy Mendoza postąpił źle, biorąc broń do ręki? Nie. Postąpił słusznie. Czy więc Gabriel nie pomylił się, do końca wierząc, że modlitwa wszystko odmieni? Skądże. Obaj zrobili tak, jak im podpowiadało serce. Zrobili to, co było w ich mocy. Nie zwątpili. Nie poddali się. Genialne aktorstwo Jeremy'ego Ironsa i Roberta De Niro podkreśla dosadnie, że ci dwaj, na pozór zupełnie różni ludzie, są bardzo do siebie podobni. Gdyby nie byli, Mendoza nigdy by się nie nawrócił. Bohaterów połączyła wiara i miłość do Boga. Siła przebaczenia okazała się największą mocą (niezapomniana scena, gdy Indianie rozpoznają w ubłoconym Mendozie handlarza). Czy są wyidealizowani? Według mnie, nie. To po prostu niezwykle silni ludzie, jedne z piękniejszych sylwetek w historii kina. Nigdy nie zapomnę momentu, gdy oglądałem "Misję" po raz pierwszy. Miałem chyba z dziesięć lat, może trochę więcej, w każdym razie byłem tak naiwny, że, poduczony "Gwiezdnymi Wojnami", wierzyłem, że wszystko dobrze się skończy. Podczas sceny, gdy Gabriel wychodzi z Indianami z kościoła, wśród kurzu i dymu, i trafia w niego kula, ryczałem jak nigdy przedtem i potem na jakimkolwiek filmie. Niemała w tym chyba zresztą zasługa porywającej, niezapomnianej muzyki Ennio Morricone, autora jednego z największych i najlepszych soundtracków w historii, który sam w sobie jest arcydziełem...
Gabriel i Mendoza nie poddali się, zginęli w kurzu i dymie, otoczeni płomieniami liżącymi budowaną ich własnymi rękami osadę. Czy poza męczeństwem coś osiągnęli? Tak. Przyznaje to na samym końcu kardynał Altamirano, mówiąc: Ci księża nie żyją, ja zaś pozostałem przy życiu. Lecz tak naprawdę, to ja umarłem, a oni wciąż żyją, bowiem ich duch przetrwa w pamięci żyjących.

 

MISJA Mission Reżyseria: Roland Joffé Scenariusz: Robert Bolt Muzyka: Ennio Morricone Zdjęcia: Chris Menges Wystąpili: Robert De Niro .... Rodrigo Mendoza Jeremy Irons ......... Father Gabriel Ray McAnally .............. Altamirano Aidan Quinn ...................... Felipe Cherie Lunghi ................. Carlotta Ronald Pickup .................. Hontar Chuck Low ...................... Cabeza Liam Neeson .................. Fielding Bercelio Moya ............ Indian Boy Klub Miłośników Filmu | 09 IV 2005

Autor recenzji: Maciek Kukowski - Kakapo