"To co ofiarujesz - zachowasz, to co zatrzymasz - stracisz"
 

Nikt nie lubi oglądać biedy i ubóstwa, tym bardziej dobrowolnie, siedząc w kinie. Budzą się w nas dziwne uczucia na granicy wstydu (z racji, iż nam jest lepiej), a chęci bezinteresownego niesienia pomocy, co ostatecznie spełza na niczym. Ciężkie zadanie postawił przed sobą Krzysztof Krauze, chcąc przedstawić nam losy malarza samouka, Nikifora Krynickiego, zaliczanego do "piątki najwybitniejszych 'naiwnych świata'"*, który mimo sławy i uznania, całe życie spędził w nędzy. "Mój Nikifor", podobnie jak "Dług", inspirowany postacią autentyczną, stoi jednakże na przeciwnym "biegunie myślowym". Patrząc na przemianę Adama i Stefana (głównych bohaterów "Długu"), którzy postanawiają zabić człowieka, by wyplątać się z kłopotów, obserwujemy jak bardzo może się człowiek ugiąć pod ciężarem problemów, stając się zupełnie inna osobą. Kontrast, jakim jest życie Nikifora, jego droga krzyżowa, jest wbrew wszystkiemu pozytywnym akcentem, przekazem, iż "trzeba patrzeć i żyć na 'tak'"*, mimo całego bólu, mimo że...
 

"Nikifor (1895 - 1968), fascynująca postać sztuki europejskiej XX wieku. Malarz uliczny i analfabeta, który zyskał sławę równą najwybitniejszym współczesnym polskim artystom"*. Większość swego życia spędził w Krynicy. Tematem jego prac były sceny wojskowe, wiejskie stacyjki i dworce kolejowe, autoportret w różnych wydaniach (przedstawiał siebie jako świętego, biskupa, mężczyznę w czarnym garniturze). Malował zazwyczaj akwarelami, acz pod koniec życia zaczął też używać kredek i gwaszy. "Dzisiaj obrazami jego szczycą się wielkie muzea i kolekcjonerzy dzieł sztuki na całym świecie. Na aukcjach dzieł sztuki akwarele Nikifora osiągają niewiarygodne ceny"*. Mimo to, całe swoje życie spędził w totalnej biedzie i ubóstwie, chorując na gruźlicę i grzybicę, nieraz przymierając głodem jako bezdomny, porzucając sławę, uznania i zaszczyty. Szedł samotnie drogą odrzucenia i niezrozumienia. Drogą, która doświadczy każdego, kto chce zostać artystą i poświęcić się swojej pasji, sztuce; sztuce rozumianej duchowo, wolnej od materialnych czynników. Rysopis ten odpowiada teorii niejakiego pana Skiby, który w jednym z ostatnich swoich felietonów zastanawiał się nad polskim nurtem upadłych artystów, co dopełnili swego żywota w agonii zapomnienia, umierając z przyczyn naturalnych, acz częściej pomagając sobie. Jako przykład przywołał losy Marka Hłaski, Edwarda Stachury, Rafała Stachury, Rafała Wojaczka czy Ryszarda Riedla. Pogląd wciąż, niestety, aktualny i nadal bezsensowny - jak zdaje się już na wstępie przekazać Skiba. Zgadzam się, ale tylko po części, bo nikt nie zaprzeczy, że czasami właśnie ta bolesna egzystencja odciska największe piętno na twórczości i losach człowieka, mając niekiedy duży udział w przyszłym "sukcesie" (zarówno artystycznym, jak i komercyjnym). Ową "sekwencję", istotę twórczości Nikifora, jej genezę i oddziaływanie na innych stara się właśnie ukazać Krzysztof Krauze w swoim filmie, wybierając jeden z najważniejszych okresów jego życia, gdy poznał prawdziwego przyjaciela.
 

Akcja filmu rozpoczyna się w 1960 roku, oczywiście w Krynicy. W Dyrekcji Uzdrowiska pracuje Marian Włosiński - jako "plastyk na gwizdek" - jak o sobie mówi. Zajmuje się oprawą graficzną, wystawami na wszelakie święta państwowe. Pewnego dnia do jego pracowni przy deptaku zagląda Nikifor, znany wszystkim miejscowy malarz ludowy. Na początku Włosiński traktuje staruszka, jak i jego obrazy, dosyć pobłażliwie. Z czasem, jak zacznie mu przeszkadzać i będzie chciał się pozbyć "natręta", chcąc mu znaleźć inną "miejscówkę", odnaleźć jego bliskich, narodzi się przyjaźń. Włosiński zacznie dostrzegać w Nikiforze, w jego sposobie bycia to "coś", czego jemu odwiecznie osobiście brakowało. Kiedy wyjdzie na jaw choroba malarza, groźna jak na tamte lata - gruźlica, a każdy z nim kontakt oznaczał ryzyko zakażenia, będzie musiał wybierać pomiędzy żoną i dziećmi a staruszkiem. Wybiera to drugie.