Mimo to Andrzej Żuławski dokończył film w jedynej z jego punktu widzenia, eksperymentalnej formie, wstawiając w miejsce scen brakujących współczesne ujęcia warszawskich ulic, kościoła Mariackiego w Krakowie (przy okazji powrócił do krakowskich plenerów filmu, rejestrując po latach kazimierzowski cmentarz i kościoły na Grodzkiej), ciastkarni w Łebie, polnych wierzb, nadmorskich wydm, bałtyckich plaż i wielu innych miejsc (autorami tych ujęć byli m.in. Andrzej Jaroszewicz, Jerzy Zieliński i Jarosław Żamojda). Dodał do nich własny offowy komentarz z wyjaśnieniami, czego dany brakujący fragment miał dotyczyć. Z uwagi na niemożność zatrudnienia tych samych aktorów do postsynchronów, Michał Bajor użyczył głosu Markowi, granemu przez Andrzeja Seweryna; Maria Pakulnis podłożyła głos Grażynie Dyląg (Ihezal), a Krzysztof Kolberger zdubbingował Leszka Długosza (Tomasz). Oglądając pierwszą część filmu, dzieje Jerzego, dorastającego pośród nowych pokoleń, można odnieść wrażenie, że upływ czasu okrutnie obszedł się z celuloidem, wypranym z barw niemal całkowicie. Tymczasem była to świadoma decyzja Andrzeja Jaroszewicza, który w celu nadania obrazowi tytułowego srebrnego koloru, pracowicie "prał" chemicznie negatyw w kilkukrotnym procesie laboratoryjnym, aż do osiągnięcia żądanej dominanty barwnej z jednoczesnym niemal całkowitym odsyceniem reszty palety. Ekstrawagancki montaż Krzysztofa Osieckiego, pełne udźwiękowienie i znakomita, w większości psychodeliczna muzyka Andrzeja Korzyńskiego wypełniły pustkę. Tylko tyle i aż tyle można było zrobić dla filmu, skazanego 10 lat wcześniej na zagładę.

Dzięki temu to największe niechciane i okaleczone dziecko polskiej kinematografii ujrzało światło dzienne. Najpierw na Festiwalu w Cannes, gdzie 12 maja 1988 roku film otwierał sekcję pozakonkursową, 9 miesięcy później na bardzo krótko w polskich kinach, a potem łącznie zaledwie kilkanaście razy w TVP2, TVPolonia, HBO i Kino Polska (które wyświetliło także rzadki dokument "Twarde lądowanie"). W 1990 roku wyemitowała go także niemiecka stacja 3sat. Na oficjalny rynek film został skierowany dopiero w 2006 roku, w ramach serii DVD "Platynowa kolekcja polskiego kina" wydawnictwa MediaWay i dystrybutora GM Distribution. Chwała im za to. Film ukazał się na DVD również w Stanach Zjednoczonych (wydawnictwo Polart) i Francji (wydawnictwo Malavida). Ciekawostką jest to, że wszystkie wersje (polska DVD, amerykańska DVD i niemiecka 3sat) różnią się jakością obrazu i przede wszystkim kolorystyką. Polska wersja uznawana jest za zgodną z oryginałem, amerykańska prezentuje to samo, tylko z pogorszoną jakością i koszmarną okładką DVD, natomiast Niemcy dokonali zdumiewającej korekcji barwnej. Intencjonalnie skąpane w zimnych błękitach i odsyconych szarościach kadry Jaroszewicza poddali forsownej saturacji i "ociepleniu" w kierunku czerwieni, czym zniszczyli całą koncepcję plastyczną filmu, najwidoczniej nie mając pojęcia, że to co uznawali za kolorystyczne przekłamanie, powstałe wskutek np. niewłaściwej konserwacji celuloidu, było całkowicie zamierzone.

A sam film? Cóż, pozostanie wyjątkowym świadectwem swoich czasów, kiedy pragnienie wolności oraz idealistyczna siła powiedzenia czegoś własnym, mocnym, nieprzejednanym językiem zderzyła się z komunistycznym terrorem. "Na srebrnym globie" pozostanie mało znanym, choć nad wyraz godnym wspomnienia epizodem z najnowszej historii naszego kraju, w którym 30 lat temu, za stworzenie nie mającego odpowiednika dzieła sztuki filmowej, można było umrzeć za życia.

"Decyzją wiceministra kultury i sztuki, podsekretarza stanu ds. kinematografii, zdjęcia do filmu "Na srebrnym globie" zostały przerwane wiosną 1977 roku. Ekipa przebywała wówczas nad Bałtykiem, a komplet dekoracji i kostiumów, koniecznych do zakończenia prac nad produkcją wszczętą dwa lata wcześniej wreszcie powstał i oczekiwał we Wrocławiu, na Dolnym Śląsku, na Mazurach i górach Kaukazu. Wszystkie te dekoracje, kostiumy i rekwizyty zostały zniszczone. Pracownicy wytwórniani, garderobiane , scenografowie, przez lata całe przechowywali w magazynach i własnych mieszkaniach to, co udało im się uratować. Kończę ten film myśląc o nich. Zaś mały dramat tego filmu, i wielki, oby szlachetny dramat naszego życia, będą splatać się dalej we wspólną sieć wzlotów i porażek.

Nazywam się Andrzej Żuławski. Jestem reżyserem filmu "Na srebrnym globie".

---

NA SREBRNYM GLOBIE

wytwórnia - ZF Pryzmat (1976-1978), ZF Kadr (1986-1987) czas projekcji - 155 minut premiera - 12 maja 1988, Cannes premiera polska - 10 lutego 1989 scenariusz i reżyseria - Andrzej Żuławski wg powieści - Jerzego Żuławskiego kierownictwo produkcji - Jan Włodarczyk, Ryszard Barski (1976-1978), Tadeusz Lampka (1986-1987) zdjęcia - Andrzej J. Jaroszewicz muzyka - Andrzej Korzyński montaż - Krzysztof Osiecki scenografia - Tadeusz Kosarewicz, Jerzy Śnieżawski dekoracja wnętrz - Tomasz Biernawski, Stanisław Ledóchowski kostiumy - Magdalena Tesławska, Krzysztof Tyszkiewicz charakteryzacja - Jadwiga Raińska, Anna Włodarczyk, Zygmunt Kaźmierski dźwięk - Michał Żarnecki wystąpili: Jerzy Trela Andrzej Seweryn Iwona Bielska Grażyna Dyląg Jerzy Grałek Krystyna Janda Elżbieta Karkoszka Maciej Góraj Leszek Długosz Jan Frycz Henryk Bista Wiesław Komasa Andrzej Lubicz-Piotrowski Michał Bajor Maria Pakulnis Krzysztof Kolberger Andrzej Żuławski oraz Henryk Talar Jerzy Goliński Tadeusz Zięba Erwin Nowiaszek Tomasz Biernawski Inez Fichna Roman Frankl Janusz Zerbst (Jerzy / Stary Człowiek) (Marek Zwycięzca) (Marta) (Ihezal) (Piotr) (Aza) (Ada) (Jeret) (Tomasz) (Tomasz II) (aktor) (aktor) (Szern Awij) (głos Marka) (głos Ihezal) (głos Tomasza) (głos narratora)

Plakat autorstwa Marcina Chudzika, przygotowany dla kina studyjnego "Delfin" w Szczecinie.

---

Źródła informacji, cytatów i zdjęć

Sergio Naitza "Opętanie. Ekstremalne kino i pisarstwo Andrzeja Żuławskiego"

Wydawnictwo Książkowe "Twój Styl". Warszawa, 2004