Ile właściwie autor tego tekstu wiedział o pracy służb specjalnych przed obejrzeniem "Spartana"? Niewiele. A jaką miał opinię o twórczości Davida Mameta? Bardzo pozytywną. Jednak po seansie nowego filmu słynnego reżysera nic nie było już takie samo. Słońce mocniej zaświeciło, wiatr na warszawskim Ursynowie przestał wiać, a "gusta" zamieniły się w "guściki" - od tej pory życie agenta służb specjalnych nie miało przed autorem tajemnic, za to David Mamet przestał być chwilowo dobrym reżyserem.
Narzekanie jest tutaj mimo wszystko zupełnie nie na miejscu. "Spartan" to bowiem film niezwykle dydaktyczny - rzec można "rozszerzający horyzonty". David Mamet odważnie szkicuje obraz idealnego agenta specjalnego - jednostki nieprzeciętnej, silnej, odważnej, nieustępliwej, która oczywiście "żadnej pracy się nie boi". Co prawda nie widzimy naszego superagenta w domowym zaciszu, jednak z pewnością, gdy nikt z szefów nie patrzy, idealny funkcjonariusz ochoczo pomaga żonie w praniu. Niestety, tego jaką dokładnie garderobę pierze się w mieszkaniu agenta specjalnego też nam Mamet nie raczył pokazać, ale są to z całą pewnością czerwone kostiumy z napisem "Iniemamocni".
Jaka nauka płynie więc ze "Spartana"? Jakie Wielkie Prawdy o życiu agenta wiążą się nierozerwalnie z filmem Mameta. Popatrzmy:

1. Funkcjonariusz służb specjalnych przy byle jakich sprawach nie pracuje.

Agent z krwi i kości zajmuje się tylko sprawami wagi narodowej, tak jak na przykład zniknięciem córki prezydenta Stanów Zjednoczonych - Laury (bohaterki o tym imieniu mają swoistą tendencję do tajemniczego znikania). Córka owa, mimo że istota to z gruntu niespokojna, jest ulubienicą mediów. Rodzice słodko uśmiechają się do swego dziecięcia w świetle reflektorów, naród ją kocha, flagi w jej otoczeniu mocniej trzepoczą na wietrze, a brukowce rozpisują się o kolorze bielizny naszej bohaterki. W tej sytuacji - dodajmy w okresie, kiedy tatuś zaginionej ponownie ubiega się o prezydenturę - nagła nieobecność pierworodnej jest raczej niepożądana. Trzeba ją więc odnaleźć i to na tyle szybko, żeby media nie zwęszyły sensacji. Sprawą zajmie się oczywiście jeden z najlepszych agentów tajnych służb USA - Robert Scott (w tej roli jeden z najlepszych aktorów USA - Val Kilmer ;-) ).

2. Funkcjonariusz służb specjalnych nie śpi, nie jada, nie pije, tylko niezwłocznie wykonuje swoje zadania.

"Kiedy ostatnio spałeś Agencie?" - na początku filmu pada z ust przełożonego pytanie. "To nie ma tu żadnego znaczenia" - odpowiada nonszalancko agent Scott. I słusznie - sen byłby moralnie naganny w momencie, gdy córka prezydenta USA znajduje się w tarapatach. Któż z nas mógłby wszak spokojnie spać, gdyby zniknęła nagle dajmy na to Pierwsza Dama Jolanta Kwaśniewska? Stąd agent Scott nie odsypia, a czym prędzej zabiera się do roboty. Najlepiej zacząć poszukiwania od małego transferu danych z Pierwszym Chłopakiem Pierwszej Córki Stanów Zjednoczonych. I tym miłym akcentem akcja "Spartana" zaczyna się zawiązywać...

3. Funkcjonariusz służb specjalnych nie zawaha się dać oponentowi w mordę.

Agent specjalny w filmie Mameta jest bowiem bohaterem prostolinijnym. Pączków faktycznie jeszcze nie spożywa, za to "efekt silnych mięśni" jest tu podstawowym sposobem rozwiązywania konfliktów wszelakich. A gdzież asertywność agencie Scott?
Najpoważniejszym zarzutem w stosunku do autora scenariusza - Davida Mameta - jest więc właśnie kompletny brak wiarygodności ekranowych postaci. Granice absurdu zostają ostatecznie przekroczone w osobie funkcjonariusza Scotta, który swoją prawością, poświęceniem oraz nadmiernym stosowaniem argumentu siły przypomina bardziej Rambo w Wietnamie, niż któregokolwiek z wcześniejszych bohaterów filmów Mameta. I faktycznie, gdyby "Spartana" wyreżyserował któryś z hollywoodzkich rzemieślników nieskomplikowanego kina akcji, nie byłoby problemu. Film ten jest jednak od początku do końca autorskim dziełem twórcy tak znakomitych obrazów jak chociażby "Wydział zabójstw" czy "Dom gry". Wtedy - trzeba przyznać w czasach dość zamierzchłych - nie było w kinie Mameta miejsca na tak przerysowane postacie, jak agent Robert Scott, który jak na złość jest ponadto bardzo kiepsko zagrany przez nad wyraz teatralnego Vala Kilmera.