THE WAGES OF FEAR

(Cena strachu)
SORCERER

(Cena strachu)
Rok produkcji:
1953

Kraj:
Francja / W這chy

Re篡seria:
Henri-Georges Clouzot

Scenariusz:
H.-G. Clouzot, Jerome Geronimi
  Rok produkcji:
1977

Kraj:
USA

Re篡seria:
William Friedkin


Scenariusz:
Walon Green
Szyb naftowy staje w p這mieniach. Jedyn mo磧iwo軼i ugaszenia po瘸ru jest u篡cie nitrogliceryny. Jest tylko jeden ma造 problem: magazyn z nitrogliceryn i miejsce po瘸ru dziel od siebie dziesi徠ki kilometr闚. W pewnym miasteczku zostaje zorganizowany nab鏎 kandydat闚 do niebezpiecznej misji. Jedynym warunkiem jest umiej皻no嗆 profesjonalnego kierowania ci篹ar闚k. Przedstawiciele firmy naftowej po selekcji wybieraj czterech m篹czyzn, kt鏎zy za bardzo grub kas przewioz dwiema ci篹ar闚kami 豉dunek, kt鏎y przy wi瘯szym wstrz御ie mo瞠 eksplodowa. Po wielu niebezpiecznych, zlanych potem kilometrach i hektolitrach adrenaliny wpompowanej do 篡 bohater闚 (i widz闚), bardzo blisko celu, jedna z ci篹ar闚ek wylatuje w powietrze. Na miejsce docelowe dociera druga i tylko jeden 篡wy cz這wiek.


Mario (Yves Montand)




M. Jo (Charles Vanel)




Luigi (Folco Lulli)




Bimba (Peter van Eyck)




Ci篹ar闚ka nr 1




Ci篹ar闚ka nr 2
 

Jackie Scanlon (Roy Scheider)




Nilo (Francisco Rabal)




Victor Manzon (Bruno Cremer)




Kassem (Amidou)




Ci篹ar闚ka nr 1




Ci篹ar闚ka nr 2
Akcja rozpoczyna si w miasteczku n瘯anym bezrobociem i bied.   Akcja rozpoczyna si w mie軼ie n瘯anym przez ataki terrorystyczne.


G堯wny bohater (Mario) jest m這dym narwa鎍em, bezrobotnym, kt鏎y tak jak inni chce si wydosta z zapomnianego przez Boga i ludzi miasteczka. Zadania przewozu nitrogliceryny podejmuje si dla pieni璠zy potrzebnych na wyjazd.   G堯wny bohater (Jackie Scanlon) jest by造m kierowc gangu z這dziei. Zadania przewozu nitrogliceryny podejmuje si dla pieni璠zy, a tak瞠 by uciec przed policj i p豉tnymi zab鎩cami.


W 篡ciu g堯wnego bohatera jest kobieta.   Kobiety brak.


Partner g堯wnego bohatera (Jo) to pewny siebie cwaniak-gangster, kt鏎y ostatecznie okazuje si niesamowitym tch鏎zem.   Partner g堯wnego bohatera (Nilo) to prawdopodobnie p豉tny morderca maj帷y wykona na Jackim wyrok.


Szyb staje w p這mieniach z przyczyn naturalnych.   Szyb zostaje wysadzony przez terroryst闚.


Czwarty kierowca zast徙iony przez Jo, prawdopodobnie zgin掖 z jego r瘯i. Clouzot pozostawi to niewyja郾ione.   Czwarty kierowca zast徙iony przez Nilo, na pewno zgin掖 z jego r瘯i. Friedkin dok豉dnie to pokaza.


Kierowcy otrzymuj od firmy naftowej dwie ci篹ar闚ki gotowe do jazdy.   Kierowcy sami przygotowuj swoje ci篹ar闚ki, remontuj帷 je. Niepotrzebny motyw, kojarz帷y si z przygotowaniami do akcji "Dru篡ny A".


Nitrogliceryna znajduje si w kilkudziesi璚iu kanistrach.   Nitrogliceryna znajduje si w skrzynkach. Po trzy sztuki na ci篹ar闚k.


Brak sekwencji na mo軼ie linowym.   Niesamowita sekwencja na mo軼ie linowym.


Drog tarasuje gigantyczny g豉z.   Drog tarasuje gigantyczne, zwalone drzewo.


Nie widzimy jak eksploduje pierwsza ci篹ar闚ka i nie zostaje wyja郾ione dlaczego wylecia豉 w powietrze.   Widzimy jak eksploduje pierwsza ci篹ar闚ka. Wiemy te dlaczego 豉pie gum i stacza si w przepa嗆.


Niezwyk豉 sekwencja z przejazdem przez wielk ka逝輳 ropy.   Brak sekwencji przejazdu przez wielk ka逝輳 ropy.


Jo zostaje ranny w nog, gdy przeje盥瘸 po niej przednie ko這 ci篹ar闚ki, kt鏎ej nie mo瞠 zatrzyma Mario, podczas przejazdu przez ka逝輳 ropy.   Nilo postrzelony przez partyzant闚 / terroryst闚.


Mario doje盥瘸 ci篹ar闚k do celu, wioz帷 w kabinie martwego Jo.   Jackie Scanlon zostawia ci篹ar闚k i martwego Nilo, po czym na piechot donosi do celu jedn skrzynk nitrogliceryny.


Mario ginie spadaj帷 w przepa嗆, gdy po udanej misji prowadzi ci篹ar闚k, beztrosko je盥膨c od prawej do lewej strony jezdni, w takt "Nad pi瘯nym modrym Dunajem" Johanna Straussa.   Jackie prawdopodobnie zostaje zabity przez p豉tnych morderc闚. W ostatniej scenie filmu widzimy jak dw鏂h z nich wchodzi do baru, w kt鏎ym Jackie ta鎍zy z przypadkow kobiet.
Najpierw by豉 "Le salaire de la peur" - debiutancka ksi捫ka Georgesa Arnauda, wydana w roku 1950. Lektura to bardzo m瘰ka, pe軟a wnikliwych charakterystyk, rysuj帷ych przed czytelnikiem panoram twardych charakter闚. Ju pocz徠kowy, 篡wy opis pracy przy szybie naftowym przybli瘸 realia jednego z najbardziej niebezpiecznych zaj耩 na 鈍iecie. Ksi捫k cechuje niezwyk豉 dba這嗆 o szczeg馧 i barwne przedstawienie sprz皻u (ci篹ar闚ki) i ludzi (l瘯) w najwa積iejszym rozdziale ksi捫ki, opisuj帷ym przew霩 nitrogliceryny na dw鏂h ci篹ar闚kach. Arnaud wprowadza czytelnika w 鈍iat brudu, znoju, tytanicznego wysi趾u, po鈍i璚enia sprawie (cho dla forsy) i wreszcie strachu, kt鏎ego st篹enie jest tak wielkie, 瞠 sprawia wra瞠nie g帳ki, szczelnie otulaj帷ej bohater闚. Obrazy rysowane przez autora ksi捫ki (cho熲y krwawy snop 鈍iat豉 roz鈍ietlaj帷y noc, podczas eksplozji pierwszej ci篹ar闚ki) przyprawiaj czytelnika o g瘰i sk鏎k i podwy窺zone ci郾ienie. Akcja, dla wzmo瞠nia napi璚ia, prawie w ca這軼i osadzona zosta豉 w nocy. 安it nastaje dopiero po przejechaniu ci篹ar闚ki Gerarda przez ka逝輳 ropy. Do film闚 Clouzota i Friedkina nie dosta si niestety, ksi捫kowy motyw przejazdu przez miasteczko, w kt鏎ym ksi康z w obawie o eksplozj i zniszczenie ko軼io豉 i domostw, kieruje za這gi ci篹ar闚ek objazdem, uprzednio usuwaj帷 z drogi tablice ostrzegaj帷e o bardzo z造m stanie tamtejszej nawierzchni. W ksi捫ce z kolei brakuje g豉zu / drzewa, z kt鏎ymi na trasie przejazdu zmaga musz si filmowi bohaterowie. Nie ma te w ksi捫ce przejazdu przez rozlatuj帷y si pomost - filmowej sekwencji tak przecie szarpi帷ej nerwy. Ksi捫ka oferuje za to niesamowicie sugestywny opis zmia盥穎nej, zaatakowanej gangren nogi Johnny'ego. Tak sugestywny, 瞠 mo瞠 si z nim r闚na jedynie opis zapalenia p璚herza z "Zielonej Mili" Stephena Kinga, gdzie Paul Hedgecomb "sika 篡letkami". Georges Arnaud znakomicie i - co oczywiste - zdecydowanie obszerniej ni tw鏎cy filmowi, odda klimat nieprzerwanego strachu, l瘯u przed 鄉ierci, kt鏎a mo瞠 nadej嗆 niezapowiedziana w ka盥ej sekundzie.


"Strach. Tak, jest tutaj, t瘼y, masywny wszechobecny, nie ma czego ukrywa. Ma si ogie za dup i nie mo積a uciec. Co jednak cz這wiek mo瞠 poradzi na strach? Mo瞠 si na nie zgodzi; przychodzi polecony list z piek豉 i nie chce si go przyj望. Ale ten strach czeka dalej przy drzwiach. 圭iele sobie 堯瞠czko tam, z ty逝, w zbiornikach z nitrogliceryn, i stamt康 czyha. 砰je sobie w zgodzie z t mikstur nag貫j 妃ierci. Jak para kot闚 albo tygrys闚, udaj帷ych, 瞠 酥i, 瞠by m鏂 lepiej wybra chwil skoku. Je郵i jednak pierwsza skoczy nitrogliceryna, strach zostanie oszukany, wykiwany, sp騧ni si. A przecie tam jest, przycupni皻y za plecami, got闚 do skoku jak prawdziwa bestia z Apokalipsy..." (Georges Arnaud "Cena strachu", 1957, przek豉d Jan B這雟ki)


Film Henri-Georgesa Clouzota to studium ludzkiego strachu. Filmowe rozwa瘸nia na temat granic po鈍i璚enia, odwagi i brawury. Re篡ser stawia pytanie o tytu這w cen strachu, ile warte jest 篡cie, jak wiele mo積a zaryzykowa dla pieni璠zy. Jak du膨 dawk strachu jest w stanie wytrzyma cz這wiek nie popadaj帷 w szale雟two. Co ciekawe, u篡waj帷 filmowych 鈔odk闚 wyrazu, Clouzot w "The Wages of Fear" niemal dor闚nuje ksi捫ce Georgesa Arnauda, je郵i chodzi o sugestywne ukazanie ludzkich emocji i walki ze s豉bo軼iami. W znakomitym francuskim thrillerze, niemal namacalny jest strach i niepewno嗆, kt鏎e towarzysz bohaterom od momentu zamkni璚ia kabin ci篹ar闚ek i przekr璚ania kluczyka w stacyjce. Henri-Georges Clouzot, w bardzo d逝giej ekspozycji, du穎 czasu po鈍i璚a na zapoznanie widza z bohaterami. Jednak mimo ich wyj徠kowo軼i - wszak zostali wybrani do misji niemal samob鎩czej - nie s dzielnymi rycerzami w l郾i帷ych zbrojach. Czterej kierowcy z "Ceny strachu" to zwykli robotnicy, bezrobotni, lub drobni przest瘼cy. Mimo to kibicujemy g堯wnej postaci, brawurowo zagranej przez Yvesa Montanda. Kibicujemy jej nawet wtedy, gdy bez mrugni璚ia okiem przeje盥瘸 przednim ko貫m ci篹ar闚ki po nodze partnera - Jo (Charles Vanel) - mocnego w g瑿ie cwaniaka, kt鏎y ostatecznie okazuje si tch鏎zem. Po filmie Clouzota w pami璚i zostaje sekwencja wysadzania w powietrze g豉zu blokuj帷ego drog i przejazdu przez ogromn ka逝輳 ropy naftowej, zgromadzonej w dziurze powsta貫j po wybuchu pierwszej ci篹ar闚ki. Obok ogromnego 豉dunku emocji, to ci篹ar闚ka g堯wnych bohater闚 jest najbardziej charakterystycznym i najwa積iejszym elementem filmu - wielka, oci篹a豉, przera瘸j帷a z racji 豉dunku jaki ma "na pace". Ci篹ko zapomnie zaskakuj帷y, szokuj帷y wr璚z fina "Ceny strachu", gdy g堯wny bohater Mario (Yves Montand) wracaj帷 do domu po zako鎍zeniu misji, beztrosko kieruj帷 ci篹ar闚k, wpada nagle w przepa嗆 i ginie, co zreszt w 100% pokrywa si z zako鎍zeniem ksi捫kowym. Jak na film z roku 1953, dzie這 Clouzota nie zestarza這 si ani troch pod wzgl璠em formalnym. Do dzi te trzyma w niesamowitym, pieczo這wicie budowanym napi璚iu. Film zdoby Z這t Palm w Cannes i Z這tego Nied德iedzia w Berlinie, a tak瞠 nagrod BAFTA za najlepszy film i dla najlepszego aktora - Charles Vanel (na Festiwalu w Cannes). "The Wages of Fear" obecnie znajduje si w czo堯wce drugiej setki najlepszych film闚 wszechczas闚 na IMDb.


Czy zatem potrzebna by豉 ameryka雟ka wersja? Okaza這 si, 瞠 tak. A przynajmniej tak pomy郵a William Friedkin. W roku 1977 by ju znanym i cenionym re篡serem. Mia na swoim koncie takie dzie豉 jak "Francuski 陰cznik" i "Egzorcysta". Kolejnym filmem w jego dorobku re篡serskim mia zosta w豉郾ie remake francuskiego klasyka. Friedkin zmieni nieco realia w kt鏎ych dzieje si akcja i pomiesza troch w motywacjach i charakterach g堯wnych bohater闚. Pozostawi jednak d逝g ekspozycj. Podobnie jak u Clouzota, w豉軼iwa akcja (przew霩 nitrogliceryny) rozpoczyna si dopiero pod koniec pierwszej godziny filmu. Friedkin postawi na dos這wno嗆. To, co nie zosta這 wyja郾ione / pokazane w wersji oryginalnej i w ksi捫ce, ameryka雟ki re篡ser wy這篡 kaw na 豉w. Film Friedkina, mimo d逝篡zn ogl康a si ca趾iem nie幢e. A ju przekraczanie mostu linowego w strugach deszczu, w takt niezwyk貫j, sugestywnej muzyki Tangerine Dream, to jedna z najciekawszych sekwencji w kinie akcji. Szkoda jedynie, 瞠 o jej warto軼i decyduje raczej widowiskowo嗆 i niesamowito嗆 - olbrzymia ci篹ar闚ka bujaj帷a si na w徠造m mo軼ie linowym - ni fakt, 瞠 "na pace" znajduje si nitrogliceryna, o kt鏎ej w trakcie seansu niemal zapominamy (!). U Friedkina zagubi si gdzie klimat orygina逝, gdzie zapodzia這 si napi璚ie tak wa積e w tej opowie軼i. I chocia nie jest to film z造, to w konfrontacji z klasycznym orygina貫m zdecydowanie przegrywa.
Niekt鏎e imiona i nazwiska postaci zosta造 zmienione. Odpowiednio (Arnaud - Clouzot - Friedkin): Gerard Sturmer - Mario - Jackie Scanlon, Johnny Mihalescu - M. Jo - Nilo, Luigi - Luigi - Victor Manzon, Bimba - Bimba - Kassem.


"Cena strachu" z 1953 roku by豉 pierwszym filmem w historii, kt鏎y otrzyma zar闚no Z這t Palm w Cannes jak i Z這tego Nied德iedzia w Berlinie.


Dziewczyn szalej帷 za Mario zagra豉 穎na re篡sera Vera Clouzot. Poza "Cen strachu" zagra豉 jedynie w dw鏂h filmach, m.in. w "Les Diaboliques", r闚nie w re篡serii m篹a.


Zesp馧 Tangerine Dream robi muzyk do filmu "Sorcerer" maj帷 do dyspozycji jedynie wst瘼ny zarys scenariusza.


William Friedkin do roli Jackiego Scanlona chcia pozyska Steve'a McQueena, ale ten za膨da by g堯wn rol 瞠雟k zagra豉 jego 穎na - Ali MacGraw i ze wsp馧pracy nic nie wysz這. Po prostu w scenariuszu nie by這 瘸dnej roli dla kobiety. Friedkin chcia tak瞠 do roli Scanlona pozyska Clinta Eastwooda i Jacka Nicholsona, ale w闚czas byli nieuchwytni.


Friedkin, obsadzenie w roli g堯wnej Roya Scheidera uwa瘸 za najwi瘯szy b陰d obsadowy w swojej karierze re篡serskiej.


Oryginalny tytu remake'u "Ceny strachu" to "Sorcerer" czyli "Czarnoksi篹nik". Mia這 to nawi您ywa do "z貫go czarnoksi篹nika przeznaczenia".


"Sorcerer" to imi ci篹ar闚ki g堯wnego bohatera, wypisane na kabinie, pod drzwiami.


W ksi捫ce Arnauda, w ci篹ar闚ce Gerarda, po wyjechaniu z ka逝篡 ropy p瘯a przednia opona. Z kolei p瘯ni皻a opona staje si bezpo鈔edni przyczyn eksplozji pierwszej ci篹ar闚ki w "Sorcerer" Friedkina.


"Cena strachu" Williama Friedkina to rzadki przyk豉d filmu, w kt鏎ym zamiast jednego prologu przed rozpocz璚iem w豉軼iwej akcji, mamy ich a cztery. Zapoznaj nas z czterema postaciami dramatu.


"Sorcerer" nominowany by do Oscara w kategorii "Najlepszy d德i瘯".


Produkcja filmu Friedkina poch這n窸a spor jak na tamte (1977) czasy sum 21 milion闚 dolar闚 (rozros豉 si z planowanych 15 milion闚 ze wzgl璠u na trudne zdj璚ia w d簑ngli). Film zarobi w kinach zaledwie 9 milion闚, ponosz帷 tym samym finansow klap.
Autor opisu: Rafa Donica - DUX
E-mail kontaktowy: dux@film.org.pl
Data umieszczenia opisu: 11.02.2007



Strona g堯wna dzia逝 Strona g堯wna KMF