THE SHOP AROUND THE CORNER

(Sklep na rogu)
YOU'VE GOT MAIL


(Masz wiadomość)
Rok produkcji:
1940

Kraj:
USA

Reżyseria:
Ernst Lubitsch

Scenariusz:
Samson Raphaelson i
Ben Hecht
  Rok produkcji:
1998

Kraj:
USA

Reżyseria:
Nora Ephron

Scenariusz:
Nora Ephron i
Delia Ephron
Dwoje ludzi, kobieta i mężczyzna, pracują w tej samej branży. Oboje nawiązują też korespondencyjną znajomość. Nie znając się nawzajem i nic o sobie nie wiedząc w pracy są wrogami, a poza nią wymieniają listy ze swym "drogim przyjacielem"...


Klara Novak i Alfred Kralik
(Margaret Sullavan i James Stewart)




Pirovitch (Felix Bressart)




Hugo Matuschek (Frank Morgan)
 

Joe Fox i Kathleen Kelly
(Tom Hanks i Meg Ryan)




Kevin Jackson (Dave Chappelle)




Nelson Fox (Dabney Coleman)
Czas akcji to rok 1940, od lata do Bożego Narodzenia (6 miesięcy).   Czas akcji to rok 1998, od okresu przedświątecznego do wiosny.


Miejsce akcji: Budapeszt (Węgry), na rogu ulic Adrassy i Balta.   Miejsce akcji: Nowy York (USA), Manhattan, West Side na rogu ulic 72 i Brodway.


Korespondencja za pomocą listu, znaczka, poczty nr 30 i skrzynki poste restante nr 237.   Korespondencja za pomocą internetu i poczty elektronicznej (e-mail).


Bohaterowie pracują w branży galanteryjnej.   Bohaterowie pracują w branży księgarskiej.


Klara Novak zamieściła anons w gazecie, że poszukuje kulturalnego mężczyzny do korespondencji.   Kathleen Kelly weszła w dniu swoich urodzin na stronę internetową dla osób po 30-tce.


Szefem Klary jest pan Matuschek.   Szefem Kathleen jest ona sama.


Nic nie wiemy o życiu osobistym Klary Nowak.   Kathleen Kelly ma przyjaciela i żadnego domowego zwierzątka.


Przyjaciel głównego bohatera, Alfreda Kralika, to Pirovitch.   Przyjaciel głównego bohatera, Joe Foxa, to Kevin Jackson.


Alfred Kralik zaczyna myśleć o małżeństwie po 4 listach.   Joe Fox zazcyna myśleć o małżeństwie po kilkunastu mailach.


Nie wiemy nic o życiu osobistym Alfreda Kralika.   Joe Fox ma przyjaciółkę i psa Brinkleya.


"Pierwsze" spotkanie pary bohaterów ma miejsce w Café Nizza.   "Pierwsze" spotkanie pary bohaterów ma miejsce w Café Lalo.


Klara Novak zamawia kawę.   Kathleen Kelly zamawia herbatę.


Znak rozpoznawczy Klary to książka "Anna Karenina" i czerwony goździk.   Znak rozpoznawczy Kathleen to książka "Duma i uprzedzenie" i karmazynowa róża.


Początkowo nie widać bohaterki w kawiarni, bo zasłania ją wieszak.   Nie widać bohaterki, gdyż zasłania ją kelner.


Klara Novak mówi, że Alfred Kralik ma zamiast serca torbę, zamiast duszy teczkę, zamiast intelektu zepsutą zapalniczkę.   Kathleen Kelly mówi, że Joe Fox ma kasę w miejscu mózgu, bilans zysków zamiast serca.
Powielanie czy tworzenie?


W zasadzie każde dzieło sztuki zawsze podlegało kopiowaniu i naśladownictwu. To, co jednak charakteryzuje pierwowzór, a czego jednocześnie brakuje reprodukcji, to autentyczność. To tu i teraz oryginału, czyli własna i jedyna egzystencja w określonym miejscu i czasie. Niepowtarzalne ujęcie tematu i nowatorska realizacja. Na tej samej zasadzie wszelkie dalsze ciągi i remake'i będą zawsze podejrzane o kicz, czyli będą uproszczoną kalką, zaledwie bladym naśladownictwem. Oczywiście może się zdarzyć interesujące nowe odczytanie starego tematu. Zawsze jednak to będzie tylko odczytanie, a nie tworzenie*.


I tak jest chyba właśnie z filmem "Masz wiadomość@quot;. Niby coś nowego, bo przecież jakże wspaniałe przypasowanie scenariusza do schyłku XX w wieku! Internet i wielka księgarnia Foxa kontra mała księgarnia na rogu. Ale sam temat przewodni jest jednak odgrzany.


Trzeba przy tym powiedzieć, że motyw walki o byt małej księgarenki z potężną siecią księgarską jest bardzo ciekawy. Bo tak przecież niesłychanie prawdziwy. Tak niesłychanie "żywy". Tak jak prawdziwa i wciąż aktualna jest atmosfera ze sklepu Matuschek i Spółka. Ta uniżoność, te pochlebstwa, strach przed utratą pracy - czyż nie są one częścią naszego dzisiejszego życia? Z kolei małe firmy, sklepy, kina nie mają szans w rywalizacji z wielkimi centrami handlowymi i multiplexami. Mało profesjonalnymi i wielce komercyjnymi. Wielkie, bezosobowe i pełne niekompetentnych sprzedawców można by rzec, parafrazując słowa bohaterki, Kathleen Kelly. To jednak one zdecydowanie wygrywają w walce o konsumenta (niska cena, duży wybór). Ostatecznie przecież księgarnia za rogiem z ponad czterdziestoletnią tradycją upada.


W filmach tych nie chodzi oczywiście o pokazanie sytuacji społecznej, bo ona jest tylko zaledwie tłem historii. Historii dwojga ludzi, ich wzajemnego poznawania siebie i dojrzewania. Wreszcie ich cudownego spotkania. Historii, gdzie nieważny jest wygląd zewnętrzny, ale to co ma się w środku. To, co czyni nas tym, kim jesteśmy naprawdę...


*Przy pisaniu komentarza korzystałam z pomocy:


Benjamin W., Dzieło sztuki w epoce możliwość jego technicznej reprodukcji [w:] Studia z teorii filmu pod red. A. Jackiewicza, T: IV "Estetyka i film", Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1972, s. 152 n.
Płażewski J., Ułatwione szczęście w opakowaniu instant. O kiczu filmowym, Kino, sierpień 1984, www.kino.pl
Dziadek Joe Foxa wspomina, że dawno temu korespondencyjnie romansował z poprzednią właśccielką sklepu, Cecylią Kelly (matką Kathleen) i że ich znajomość nie wyszła nigdy poza ramy listów. Można to uznać za nawiązanie do "Sklepu na rogu".


Michael Palin (komik z grupy Monty Python) miał zagrać pisarza, który często czyta na głos książki w sklepie należącym do bohaterki granej przez Meg Ryan. Nakręcił nawet kilka scen, ale ostatecznie zostały one wycięte z filmu.


Księgarnia Foxa, którą widzimy w filmie, w rzeczywistości jest jednym ze sklepów Barnes & Noble. Jej otwarcie w roku 1990 spowodowało lawinę skarg i wiele protestów, w związku z obawami okolicznych mieszkańców, którzy przypuszczali, że znajdująca się w pobliżu mała księgarnia zostanie pozbawiona klientów. Obawy okazały się słuszne i "Shakespeare & Co." została zamknięta.
Autor opisu: Kinga Kubicka - Kubeczek
E-mail kontaktowy: kubicka.kinga@wp.pl
Data umieszczenia opisu: 30.07.2011


Podziel się

Strona główna działu Strona główna KMF