TYTUŁ POLSKI: Egzorcysta ROK PRODUKCJI: 1973 DYSTRYBUCJA W POLSCE: ITI, Warner REŻYSERIA: William Friedkin WYSTĄPILI: Max von Sydow Ellen Burstyn Jason Miller Linda Blair Jack MacGowran Kitty Winn

Mieszkająca w Waszyngtonie aktorka Chris MacNeil, zauważa u swojej dwunastoletniej córki Regan dziwne zachowanie i fizyczne zmiany. Co ciekawe, badania nie wykazują żadnych zmian w stanie zdrowia dziewczynki. Zrozpaczona matka nie mogąc poradzić sobie z agresją dziecka, doprowadzona do ostateczności wzywa do swego domu dwóch księży: młodego ojca Karrasa i znanego egzorcystę ojca Merrina, którzy rozpoczynają proces wypędzania... demona z ciała Regan. Nikt nie wie, że opętanie może mieć związek z wizytą ojca Merrina w Iraku, podczas której w trakcie badań archeologicznych znalazł tajemniczą figurkę. Film podczas wielu plebiscytów uznawany za najstraszniejszy horror, wciąż budzi grozę. Fantastycznie wyreżyserowany i zagrany (brawa dla Lindy Blair, Maxa Von Sydowa i Ellen Burstyn) zaszokował ówczesną opinię publiczną. Oskarżany o antyreligijną tematykę, jest obrazem walki ze złem. Udało się stworzyć Friedkinowi nastrój zagrożenia, choć podczas projekcji zdarzają się również odruchy obrzydzenia. Obok "Rosemary's Baby" i "The Omen" to najważniejszy horror sataniczny i pozycja obowiązkowa dla każdego kinomana. Wersja reżyserska równie interesująca.

TYTUŁ POLSKI: Egzorcysta II: Heretyk ROK PRODUKCJI: 1977 DYSTRYBUCJA W POLSCE: ITI REŻYSERIA: John Boorman WYSTĄPILI: Linda Blair Richard Burton Louise Fletcher Kitty Winn Paul Henreid James Earl Jones

Regan MacNeil, która w dzieciństwie miała traumatyczne przeżycia związane z opętaniem przez demona Pazuzu, po kilku latach od tamtych wydarzeń próbuje wrócić do normalnego życia. Niestety demon powraca. Wypędzenia go próbuje podjąć się ojciec Philip Lamont, który jednocześnie ma za zadanie odkryć przyczyny śmierci ojca Merrina. W tym celu wyjeżdża do Afryki, aby spotkać się z Kokumo, "pacjentem" Merrina. Jego celem jest dowiedzieć się, w jaki sposób pozbyć się Pazuzu. Po powrocie przystępuje do egzorcyzmów, które początkowo nie dają żadnych rezultatów. Jedynym wyjściem jest przeniesienie się do rodzinnego domu Regan. Sequel, ewidentnie śmierdzący zachłannością producentów jest totalnym nieporozumieniem. Film został "położony" przez katastrofalny scenariusz zawierający takie "kwiatki", jak maszyna hipnotyzująca, "uatrakcyjniony" o elementy parapsychologii, hipnozy i innych bełkotliwych wynalazków. Całość, poza całą wszędobylską absurdalnością, wlecze się niemiłosiernie. Film nawet nie próbuje wystraszyć - wywołuje jedynie pobłażliwy uśmiech z czasem zmieniający się w grymas rozpaczy czy też zrezygnowania. Gniot.

TYTUŁ POLSKI: Egzorcysta III ROK PRODUKCJI: 1990 DYSTRYBUCJA W POLSCE: Imperial REŻYSERIA: William Peter Blatty WYSTĄPILI: George C. Scott Ed Flanders Brad Dourif Jason Miller Nicol Williamson Scott Wilson

W Georgetown ma miejsce seria brutalnych morderstw, których wspólnym elementem jest przewijająca się symbolika chrześcijańska. Śledztwo prowadzi porucznik Bill Kinderman, który skrupulatnie badając sprawę dochodzi do zaskakującego wniosku. Sprawcą jest stracony 15 lat temu na krześle elektrycznym psychopata. Okazuje się, że duch przestępcy wstąpił w inne ciało, a miało to miejsce tej samej nocy, podczas której egzorcyzmy nad Regan MacNeil odprawiał ojciec Merrin. Zrealizowany przez autora powieści i scenariusza do oryginalnego "Egzorcysty" film jest w większym stopniu thrillerem z elementami nadprzyrodzonymi niż typowym horrorem. Udało się reżyserowi wytworzyć świetny mroczny klimat, a za sprawą świetnej kreacji przede wszystkim George'a C. Scotta tchnąć w film życie. I choć wszystko dzieje się spokojnie, to na szczęście nie nudzi i nie irytuje jak poprzednia część. Choć do oryginału mu daleko. Obraz nieco zapomniany - jednak niesłusznie.

TYTUŁ POLSKI: Egzorcysta: Początek ROK PRODUKCJI: 2004 DYSTRYBUCJA W POLSCE: SPI REŻYSERIA: Renny Harlin WYSTĄPILI: Stellan Skarsgard Izabella Scorupco James D'Arcy Remy Sweeney Julian Wadham Andrew French

Okrucieństwo II Wojny Światowej, którego bezpośrednio na sobie doświadczył ojciec Lankester Merrin, odcisnęło znaczące piętno. Wynikiem tego była utrata wiary i rezygnacja z kapłaństwa. Aby zapomnieć o wydarzeniach, Merrin rzucił się w wir pracy - cały czas poświęcając na swoje hobby, jakim są badania archeologiczne. Przybywa więc do Egiptu i wraz z ojcem Francisem próbuje wyjaśnić sprawę sensacyjnego odkrycia zachowanej w doskonałym stanie świątyni chrześcijańskiej, najprawdopodobniej zasypanej zaraz po wybudowaniu. Po wnikliwych badaniach okazuje się, że zbudowana została wiele lat przed "przybyciem" chrześcijaństwa do Afryki. Według znaków i wskazówek to tu właśnie narodził się demon, który teraz ponownie się budzi... Merrin rozpoczyna z nim nierówną walkę, odzyskując swą wiarę. Prequel opowiadający historię młodego ojca Merrina ma prześwietny i wielce obiecujący prolog. Niestety dalej jest już gorzej. Film w znacznej części odbiega od atmosfery swych poprzedników, oscylując wokół standardowych, oklepanych motywów, które z lepszym skutkiem były przedstawione w setce innych horrorów. Aktorstwo również nie zachwyca. "Nasza" Izabella Scorupco najlepszą scenę ma pod prysznicem :), a finał z jej udziałem jest zdecydowanie chybiony, żeby nie powiedzieć kuriozalny. Dobrze natomiast zaprezentował się Stellan Skarsgard, jako umęczony ojciec Merrin. Oko można nacieszyć kilkoma udanymi dość makabrycznymi scenami, retrospekcjami (nawet w prequelu!) wojennymi i kapitalną, nawiązującą do oryginalnego filmu z 1973 roku sceną. Nie jest źle, ale poniżej oczekiwań.

TYTUŁ POLSKI: Dominion ROK PRODUKCJI: 2005 DYSTRYBUCJA W POLSCE: brak REŻYSERIA: Paul Schrader WYSTĄPILI: Stellan Skarsgard Gabriel Mann Clara Bellar Billy Crawford Ralph Brown Israel Aduramo

Okrucieństwo II Wojny Światowej, którego bezpośrednio na sobie doświadczył ojciec Lankester Merrin, odcisnęło znaczące piętno. Wynikiem tego była utrata wiary i rezygnacja z kapłaństwa. Aby zapomnieć o wydarzeniach Merrin rzucił się w wir pracy - cały czas poświęcając na swoje hobby, jakim są badania archeologiczne. Przybywa więc do Egiptu i wraz z ojcem Francisem próbuje wyjaśnić sprawę sensacyjnego odkrycia zachowanej w doskonałym stanie świątyni chrześcijańskiej, najprawdopodobniej zasypanej zaraz po wybudowaniu. Po wnikliwych badaniach okazuje się, że zbudowana została wiele lat przed "przybyciem" chrześcijaństwa do Afryki. Według znaków i wskazówek to tu właśnie narodził się demon, który teraz ponownie się budzi... Merrin rozpoczyna z nim nierówną walkę, odzyskując swą wiarę. Deja Vu? Oczywiście! Zarys fabuły jest identyczny jak w poprzednim wypadku, bo właściwie to nie jest "kolejna część" a alternatywna wersja tych samych wydarzeń opowiedziana przez pierwotnego reżysera tego projektu. Jest to w pewnym sensie druga czwarta część:), nakręcona właściwie wcześniej niż film Harlina. Jako sam film prezentuje się zdecydowanie lepiej. Większy nacisk położono na aspekt psychologiczny i pogłębienie postaci przeżywającego rozterki duchowe ojca Merrina, rezygnując (trochę szkoda:) z elementów krwawego gore. Film ogląda się znakomicie dzięki świetnej roli Stellana Skarsgarda. To on dźwiga cały ciężar filmu. Ciekawiej prezentuje się drugi plan. Jednak film wciąż sprawia wrażenie niedokończonego, szczególnie w kwestiach montażowo-technicznych (kiepskie efekty wizualne). Sam klimat jest dość gęsty, a kolejno odkrywane tajemnice budzą przynajmniej niepokój. Solidna robota, ale brakuje w tym filmie dwóch elementów, które pojawiły się u Renny'ego Harlina: kapitalnego plastycznie prologu oraz ostatniej sceny z ojcem Merrinem. Mimo wszystko wyszło zdecydowanie lepiej.

CIEKAWOSTKI:

Po 27 latach od premiery film "The Exorcist" został ponownie wprowadzony na ekrany w wersji reżyserskiej z kilkoma dodanymi scenami (m.in. słynną z "pajęczym chodem") pod tytułem "The Exorcist: The Version You've Never Seen".

Rolę Chris MacNeill proponowano Jane Fondzie, Shirley MacLaine, Audrey Hepburn i Anne Bancroft.

Pierwsza część powstała na podstawie powieści Williama Petera Blatty'ego wydanej w 1971 roku, który oparł ją na artykule z 1949 roku o 13-letnim chłopcu, który został poddany egzorcyzmom.

Producenci z Warner Bros. Chcieli, aby w przypadku "The Exorcist" na stołku reżyserskim zasiadł sam Stanley Kubrick.

Mówi się, że podczas produkcji filmu zginęło dziewięciu pracowników. Dwójka aktorów nie dożyła premiery "The Exorcist" Jack MacGrowan i Vasiliki Maliaros.

Wersja telewizyjna pierwszej części cyklu została zubożona o bardziej dosadne teksty opętanej Regan.

Drugie imię Regan to Teresa.

W epizodach pojawili się: matka Lindy Blair (pielęgniarka) i autor powieści William Peter Blatty (producent filmowy).

"The Exorcist" wywołał zaraz po premierze masową histerię.

Dźwiękiem towarzyszącym opuszczaniu ciała Regan przez demona jest kwiczenie świń prowadzonych na rzeź.

W scenie masturbacji krzyżem, Linda Blair została zastąpiona przez dublerkę.

Ojca Dyera zagrał prawdziwy ksiądz, który wykładał do niedawna na uniwersytecie w Fordham.

Słynne wymioty to troszkę przetworzona swojska grochówka:).

William Friedkin nakręcił również alternatywne zakończenie (rozmowa ojca Dyera i porucznika Kindermana, które zostało dodane właśnie do wersji reżyserskiej.

Głos demona Pazuzu należy do Mercedes McCambridge (1 część) oraz do Karen Knapp (2 część).

Krążą plotki o nietypowych sztuczkach Williama Friedkina mających na celu wywołanie w aktorach jeszcze większej ekspresji m.in. krzyczeniem i straszeniem.

Wygląda na to, że nikt prócz producentów z Warner Bros. nie był zainteresowany filmem "Exorcist II: The Heretic". Linda Blair nie chciała ponownie poddać się charakteryzacji, John Boorman chciał wycofać się z projektu, Richard Burton chodził na planie pijany, a Louise Fletcher za wszelką cenę chciała zmieniać scenariusz.

Max Von Sydow nie zagrał w sequelu z powodu traumatycznych przeżyć na planie oryginału.

Istnieją aż trzy różne wersje sequela "Egzorcysty", w tym jedno alternatywne zakończenie (ginie ojciec Lamont).

Trzecia część cyklu została wyreżyserowana przez Williama Petera Blatty'ego, autora powieści, na podstawie której powstał oryginalny "Egzorcysta", jak i powieści "Legion", na podstawie której powstała część trzecia. Reżyser chciał, aby film nazywał się tak jak książka, lecz producenci wymyśli zmianę nazwy i dodanie do scenariusza sceny z egzorcyzmami.

W niektórych państwach film wyświetlano pod tytułem "The Exorcist III: Legion".

Początkowo Jason Miller znany z obsady pierwszej części serii miał w filmie się nie pojawić, ale zmieniono zdanie po przedpremierowych pokazach filmu i dokręcono materiał.

Kandydatami do roli ojca Francisa w prequelu byli m.in. Kerr Smith i Ryan Phillippe, a ojca Merrina miał zagrać Liam Neeson.

Bardzo skomplikowana sytuacja pojawiła się podczas produkcji prequela (jak się później okazało - prequeli) "Egzorcysty". Pierwszy reżyser, John Frankenheimer jeszcze przed rozpoczęciem zdjęć zrezygnował z tej funkcji (miesiąc później zmarł), a zastąpił go Paul Schrader, który po zrealizowaniu niemal całości zdjęć zrobił film, który nie spodobał się producentom z Morgan Creek. Został zwolniony ze stanowiska (zrobił bardziej horror psychologiczny, niż krwawe, efektowne widowisko), a jego miejsce zajął Renny Harlin, specjalista od kina akcji. Fin nakręcił niemal cały materiał na nowo i zrezygnował z części obsady, wprowadzając m.in. postać graną przez Izabellę Scorupco. Co się okazało: po umiarkowanym sukcesie wersji Harlina, Paul Schrader dokończył swój film i pod tytułem "Dominion: Prequel To The Exorcist" który najpierw został wyświetlony na kilku festiwalach (otrzymał zdecydowanie lepsze recenzje niż "Exorcist: The Beginning") by później zostać wydanym na dvd. Szkoda jedynie, że nie zatrudniono (były takie plany) reżysera pierwszej części Williama Friedkina.

Gabriel Mann grający rolę ojca Francisa u Schradera, został zastąpiony Jamesem D'Arcy.

We wszystkich częściach przewija się postać ojca Merrina - jeśli nie fizycznie, to chociaż hmm... duchowo(?).

Linda Blair, która pojawiła się w pierwszych dwóch odcinkach, sparodiowała swą rolę w komedii z Leslie Nielsenem "Repossessed" ("Egzorcysta 2 i 1/2").

Mimo, że w części trzeciej pojawiły się postaci znane z oryginału (porucznik William Kinderman, ojciec Dyer i ojciec Damien Karras), to prócz tego ostatniego (granego w obu przypadkach przez Jasona Millera) zagrali je inni aktorzy. Odpowiednio: (1-Lee J. Cobb, 3-George C. Scott) oraz (1-William O'Malley, 3-Ed Flanders).


CZY BĘDZIE KOLEJNA CZĘŚĆ?

Po takich perypetiach związanych z kręceniem prequela/prequeli podejrzewam, że Warner Bros. długo jeszcze nie pokusi się o dopisanie kolejnej historii z cyklu "The Exorcist". Wszak praktycznie od początku zaistnienia cyklu w 1973 roku problemy na linii reżyser - producenci to chleb powszedni, ale nie przybrały one nigdy aż takich rozmiarów.


Autor opisu serii: Tomek Urbański - TOMASHEC [kontakt]