Historia sukcesu tej niewielkiej, brytyjskiej wytwórni w obszarze filmu grozy jest prozaiczna... W drugiej połowie lat 50-tych horror przeżywał prawdziwy regres. Przerażenie zdefiniowane przez Hollywood Universal osadzone w biało-czarnych realiach dekady lat 30-tych i 40-tych przeżywało prawdziwy kryzys. HAMMER Studio paradoksalnie nie stworzyło nic nowego. Sięgnął po sprawdzony, klasyczny już rodzaj przerażenia obracający się głównie wokół znanych postaci - książe Dracula, baron Frankenstein, które notabene zostały przecież wypromowane przez Universal. Przedstawione jednak w zupełnie nowej formie, jakże innej niż ta, którą do tej pory proponował Universal wywarły na widowni tamtego okresu ogromne wrażenie. Później pojawiły się nowoczesne wtedy techniki umożliwiające tworzenie kolorowych obrazów. Ugruntowana już wówczas pozycja tej wytwórni została jeszcze bardziej umocniona - dzięki takim możliwością horror nabrał nowego wymiaru. W konsekwencji połączenie nowych technik realizacji obrazu z gotycką wizją filmu grozy oraz sylwetki Christopher'a Lee (aktora odtwarzającego rolę Draculi) i Petera Cushing'a (jako barona Frankenstein'a) zapewniło HAMMER Studio oszałamiający sukces.

     
Rozbijając sukces HAMMER'a na inne płaszczyzny składowe (poza nowoczesnymi możliwościami obróbki obrazu i samym charakterem filmów) nie sposób nie wspomnieć o muzyce, która towarzyszyła obrazowi. Kompozytorzy tej wytwórni wywarli wielki wpływ na całokształt modelu kompozycji przeznaczonej dla filmu grozy. Ich twórczość drugiej połowy lat 50-tych, całej dekady lat-60-tych i początku lat 70-tych musi zostać zauważona. Poniżej przybliżyłem sylwetkę Jamesa Bernard'a, bezsprzecznie największego twórcy oprawy muzycznej do horrorów HAMMER Studio. Opisy pozostałych kompozytorów znajdują się w dziale Kompozytorzy HAMMER Studio. Natomiast kompilacyjne wydania z motywami scenicznymi do filmów tej wytwórni, bedące praktycznie jedynym dostępnym źródłem, które pozwala na niezależne zapoznanie się z częściami powstałych ilustracji, dostępne są w dziale Ścieżki Dźwiękowe HAMMER Studio.

Urodzony 20 września 1925 roku w Indiach. Syn brytyjskiego oficera, jako małe dziecko przybył do Anglii. Jak sam kiedyś przyznał już w wieku 9-ciu lub 10-ciu lat zafascynowany był przede wszystkim brzmieniem fortepianu. Początkowo pobierał naukę w prywatnej szkole (w zakresie tego właśnie instrumentu), a następnie ukończył Wellington College w Berkshire, gdzie poznał Christopher'a Lee. Jednak największy wpływ na Jamesa Bernard'a w tym okresie miał Benjamin Britten, którego także spotkał w Wellington, i który jako pierwszy nakłaniał go, aby spróbował swoich sił jako kompozytor. W związku z tym w 1994 J. Bernard rozpoczął studia w Rogal College of Music. Ukończył ją 5 lat później. Następnie wyjechał do Londynu, gdzie w 1950 roku zadzwonił do niego B. Britten z propozycją współpracy przy komponowaniu opery "Billy Budd" dla wytwórni Boosey and Hawks, którą James Bernard przyjął. Jednak po ukończeniu pracy nad warstwą muzyczną ich drogi rozeszły się. Benjamin Britten pozostał w obszarze muzyki operowej, natomiast James Bernard zajął się muzyką filmową. Dzięki kierownikowi muzycznemu John'owi Hallingsworth'owi, którego poznał w 1954 roku, trafił do studia HAMMER. Jego pierwsza kompozycja, jaka powstała na potrzeby tej wytwórni to "The Quatermass Xperiment" (1955). Początkowo autorem muzyki do tego filmu miał być kompozytor Jon Hotchkiss, który jednak nie poradził sobie z tego typu ilustracją. W wyniku takiego zbiegu okoliczności James Bernard otrzymał swoją szansę, którą wykorzystał w należyty sposób. Jego warstwa muzyczna wykorzystywała przede wszystkim sekcję smyczkową oraz wymowne uderzenia perkusji. Taki sposób interpretacji filmowej fabuły zasugerował sam John Hallingsworth. Wykonawcą założeń J. Bernard'a była orkiestra Royal Opera Home, którą kompozytor wykorzystał jeszcze przy okazji rejestrowania muzyki do "X the Unknown" (1956) oraz "Quatermass 2" (1957), w których konstrukcja linii melodycznej była bardzo podobna do wspomnianego już "The Quatermass Xperiment". W międzyczasie powstała narracja do "The Curse of Frankenstein", którą charakteryzowały już bardziej tradycyjne dźwięki. Do instrumentów wykorzystywanych przy wcześniejszych ilustracjach James Bernard postanowił dodać drewniany instrument dęty. Co ciekawe cała warstwa muzyczna do "The Curse of Frankenstein" powstała zupełnie niezależnie od obrazu. Terence Fisher ani raz nie pojawił się podczas sesji nagraniowej, gdyż jak sam stwierdził: "(...) Nie chciałem Cię niepokoić (zwracał się oczywiście do kompozytora), ponieważ w niczym nie mógłbym Ci pomóc. Nic bowiem nie wiem na temat muzyki...". Wiadomo jednak, że reżyser był pod ogromnym wrażeniem wcześniejszych dokonań J. Bernard'a i po prostu zaufał mu całkowicie, powierzając całokształt oprawy muzycznej jego własnej interpretacji.

  
Sam mechanizm dodawania warstwy muzycznej do powstałego obrazu odbywał się w specjalnym studio przy Wardour Street. To właśnie tam następowało ostateczne ukształtowanie całości, a więc łączenie muzyki z obrazem, dialogiem oraz nieodzownymi efektami dźwiękowymi. Przy tych czynnościach obecni byli zawsze John Hallingsworth, producent Tony Hinds oraz redaktor pomocniczy James Needs. Bardzo ważna osobą w tym układzie był ostatni z wymienionych, ponieważ to on przeprowadzał szczegółową analizę poszczególnych sekcji filmu i wyznaczał tzw. sync-points (punkty synchronizacji), odpowiadające rozpoczęciu i zakończeniu muzyki w danej scenie. Tak przeprowadzona analiza, a właściwie jej wyniki, były następnie przekazywane James'owi Bernard'owi, który pod tym kątem komponował właściwą już linię melodyczną: "(...) zatrzymywaliśmy obraz w wyznaczonych przez James'a punktach i wspólnie z John'em oraz Tony'm decydowaliśmy, w którym kierunku powinna podążać muzyka...". Czas powstawania warstwy muzycznej nie przekraczał zwykle 4-rech tygodni, a sesja nagraniowa odbywała się przeważnie w Anvil Studio w Beaconsfield (po przeniesieniu wytwórni w Elstree Studio w Denham).

  
W 1958 roku James Bernard napisał muzykę do filmu "Dracula". Stworzył przy tym motyw przewodni uznawany dzisiaj za jeden z najbardziej charakterystycznych tematów scenicznych, jakie powstały na potrzeby tego rodzaju obrazów. Warto wspomnieć, że kompozycje pana Bernard'a zawsze były jego własnymi interpretacjami. Tylko raz kompozytor wykorzystał w swojej ilustracji zapożyczony utwór. Był to "Walec Wiedeński" w jednej z sekwencji filmu "The Kiss of the Vampire" (1963). Niestety po zakończeniu prac nad tym obrazem umiera na gruźlicę John Hallingsworth. Jego śmierć w wieku zaledwie 40 lat była ogromnym wstrząsem dla Jamesa Bernard'a. Na stanowisku kierownika muzycznego zastępują go Phil Martel oraz na pewien czas Marcus Dodds ("(...) Wysoki, łagodny człowiek..." - jak określił go sam Bernard). Współpraca kompozytora z drugim z wymienionych kierowników to przede wszystkim "The Gorgon" (1964), w którym wykorzystano nieludzki, prawie odcieleśniony głos tytułowej jędzy. Powstał on w wyniku połączenia sopranu Patricii Clarke i brzmienia elektronicznego instrumentu (była to wczesna odmiana syntezatora zwana wówczas "novachord"). Takie rozwiązanie było pomysłem właśnie Marcusa Dodds'a. Zresztą ta ilustracja to chyba najbardziej liryczne przedsięwzięcie Jamesa Bernard'a. Kolejnym obrazem był głośny film "Dracula: Prince of Darkness" (1966), wykorzystujący motyw przewodni znany już z "Draculi" z 1958 roku. Zastosowanie tego motywu było wspólną decyzją kompozytora i Tony'ego Hinds'a, które zapewniało tym samym ciągłość serii. Zaraz po zakończeniu pracy nad "Prince of Darkness" rozpoczęto sesję nagraniową do "The Plague of the Zombies". Rok później dochodzi do współpracy Jamesa Bernard'a z innym wielkim kompozytorem HAMMER Studio - Don'em Banks'em. Ich wspólne przedsięwzięcie to muzyka do filmu "Torture Garden", który składał się z czterech krótkich historii. Obaj twórcy podzielili się całością ilustracji - każdemu z nich przypadły w udziale dwa epizody. W 1968 roku J. Bernard napisał narrację do "The Devil Rides Out", który uznawany jest za najlepszy horror studia HAMMER. W kolejnym filmie - "Frankenstein Must Be Destroyed" (1969) skoncentrował muzykę wokół Maxine Audley - aktorki odtwarzającej rolę Elly Brandt. Jak stwierdził później jeden z pierwszoplanowych aktorów tego przedsięwzięcia - Freddie Jones (Professor Richter) było to doskonałe posunięcie ze strony Jamesa Bernard'a. Obraz "Taste the Blood of Dracula" (1970) był pierwszym i jedynym filmem, do którego pierwsza zarejestrowana wersja podkładu pana Bernard'a została odrzucona, ponieważ była "(...) niezgodna z obrazem i miejscami po prostu kakofoniczna..." (to słowa producenta Aida Young'a, które przekazał kompozytorowi Phil Martel). Druga wersja to już znakomity wynik - powstała znacznie bardziej romantyczna ilustracja z wymownym tematem scenicznym, która bardzo spodobała się A. Young'owi. Ostatnią warstwą muzyczną jaką James Bernard stworzył na potrzeby HAMMER Studio była narracja do "The Legend of the 7 Golden Vampires" (1974). Dwa kolejne filmy grozy wymienione na poniższej liście ("Witching Time" oraz "Murder Elite") to epizody, które powstały dla telewizji i producenta Roya Skeggs'a. James Bernard zmarł w poniedziałek 9 lutego 2001 roku w Londynie... Był bez wątpienia największym kompozytorem tej wytwórni i jednym z największych twórców muzyki przeznaczonej dla horroru...

  
Poniżej znajduje się lista horrorów, do których napisał muzykę. W przypadku "Nosferatu, A Symphony Of Horror"(w oryginale "Nosferatu, Eine Symphonie Des Grauens", znanego także jako "Terror Of Dracula", "Nosferatu The Vampire", "Nosferatu: The First Vampire" i "Nosferatu, A Symphony Of Terror") James Bernard jest autorem muzyki, która została zarejestrowana dopiero w 1997 roku i wydana w formie wznowienia przez wytwórnię Silva Screen (w Stanach Zjednoczonych Silva America). Warto wspomnieć także, że pan Bernard nie był jedynym kompozytorem, który napisał muzykę do tego filmu. Wcześniej uczynili to: Peter Schirman (1969), Richard Marriott i Gino Robair (1989, przy wykorzystaniu CLub Foot Orchestra), Timothy Howard w 1991 roku, a także Richard O'Meara, Hans Erdmann oraz Carlos U. Garza. Kompozycja do "The Quatermass Xperiment" (inaczej "The Creeping Unknown" lub "Shock") także nie jest dostępna jako samodzielna ilustracja. Została wydana w formie wznowienia kompilacyjnego GDI Records z muzyką do "Quatermass 2" ("Quatermass II: Enemy From Space" bądź "Enemy From Space, 1957) oraz "Quatermass And The Pit" z 1967 roku ("Five Million Years to Earth" lub "The Mind Benders"). O ścieżkach dźwiękowych do filmów "The Hound of Baskersville" (1959), "The Stranglers of Bombay" (1960) i "Terror of the Tongs" (1961) niestety nic mi bliżej nie wiadomo. "The Kiss Of The Vampire" (znany także jako "Kiss of Evil" - to tytuł krótszej wersji telewizyjnej) dostępny jest na trzech wydaniach kompilacyjnych, będących zbiorami pojedyńczych motywów (bądź części kompozycji) filmów Studia Hammer: "The Hammer Vampire Collection", "The Hammer Film Music Collection" (Vol.1) oraz "Hammer - The Studio That Dripped Blood!". Z okładkami do wymienionych wydań można się zapoznać w dziale Ścieżki Dźwiękowe HAMMER Studio. Podobnie narracje do "The Gorgon", "The Plague of the Zombies" (lub po prostu "Zombies"), "Dracula: Prince Of Darkness" ("Disciple Of Dracula", "The Bloody Scream Of Dracula", "Dracula 3" bądź "Revenge Of Dracula"), "Frankenstein Created Woman" ("Frankenstein Made Woman"), "Dracula Has Risen from the Grave", "Frankenstein Must Be Destroyed", "Frankenstein and the Monster from Hell" są one niedostępne w samodzielnej formie i jedyna szansa zapoznania się z tymi kompozycjami (a właściwie ich częściami) to zbiorowe wydania z tematami scenicznymi HAMMER Studio. Ilustracje do filmów "The Devil Rides Out", "Taste the Blood of Dracula" oraz "Scars of Dracula" znajdują się do wglądu w dziale ŚCIEŻKI DŹWIĘKOWE.

NOSFERATU, A SYMPHONY OF HORROR (1922) reżyseria: F.W. Murnau
THE QUATERMASS XPERIMENT (1955) reżyseria: Val Guest
X THE UNKNOWN (1956) reżyseria: Leslie Norman
THE CURSE OF FRANKENSTEIN (1957) reżyseria: Terence Fisher
QUATERMASS 2 (1957) reżyseria: Val Guest
DRACULA (1958) reżyseria: Terence Fisher
THE HOUND OF THE BASKERVILLES (1959) reżyseria: Terence Fisher
THE STRANGLERS OF BOMBAY (1960) reżyseria: Terence Fisher
THE TERROR OF THE TONGS(1961) reżyseria: Anthony Bushell
THE KISS OF THE VAMPIRE (1963) reżyseria: Don Sharp
THE GORGON (1964) reżyseria: Terence Fisher
THE PLAGUE OF THE ZOMBIES (1966) reżyseria: John Gilling
DRACULA: PRINCE OF DARKNESS (1966) reżyseria: Terence Fisher
FRANKENSTEIN CREATED WOMAN (1967) reżyseria: Terence Fisher
TORTURE GARDEN (1967) reżyseria: Freddie Francis
THE DEVIL RIDES OUT (1968) reżyseria: Terence Fisher
DRACULA HAS RISEN FROM THE GRAVE (1968) reżyseria: Freddie Francis
FRANKENSTEIN MUST BE DESTROYED (1969) reżyseria: Terence Fisher
TASTE THE BLOOD OF DRACULA (1970) reżyseria: Peter Sasdy
SCARS OF DRACULA (1970) reżyseria: Roy Ward Baker
FRANKENSTEIN AND THE MONSTER FROM HELL (1974) reżyseria: Terence Fisher
THE LEGEND OF THE 7 GOLDEN VAMPIRES (1974) reżyseria: Roy Ward Baker, Chang Cheh
WITCHING TIME (1980) reżyseria: Don Leaver
MURDER ELITE (1985) reżyseria: Claude Whatham