W myśl prawa za utwór uznaje się każdy efekt działalności człowieka niezależnie od jego wartości i przeznaczenia; wymaga jednak by była to działalność charakteryzująca się zawartością elementów twórczych. Innymi słowy utworem jest to wszystko co nie powstaje z wiernego odwzorowania rzeczywistości czy przedmiotów już istniejących. Tak więc utworem jest również filmowa kompozycja muzyczna.



Stworzony przez kogoś utwór podlega pewnej ochronie, które zapewnia mu Prawo Autorskie zapisane w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 roku. Określa ono bardzo jasno w jaki sposób i co najważniejsze kto korzysta z ochrony prawnoautorskiej.
Prawo autorskie dotyczy dwóch rodzajów praw twórców względem ich utworów:
- autorskich praw osobistych oraz,
- autorskich praw majątkowych.
Autorskie prawa osobiste można porównać z prawami osobistymi każdego z nas, a więc np. poszanowania twórczości. Natomiast autorskie prawa majątkowe to zakres majątkowego wykorzystywania utworów przez ich twórców, a więc to co przynosi im dochód, np. sprzedaż tych praw do kompozycji wytwórni ścieżek dźwiękowych.


Przedmiotem prawa autorskiego jest utwór (dzieło). Jego charakterystykę zawiera art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. Z 1994 r., Nr 24, poz. z późn. zm.).


Twórca jest podmiotem prawa autorskiego i w rozumieniu tej ustawy o prawie autorskim jest nim każdy kto stworzył utwór, bez względu na zajmowane stanowisko czy pozycje społeczną. Tak więc twórca jest osobą fizyczną, której rezultatem działania jest utwór. Oczywiście utwór może powstawać jako wynik pracy więcej niż jednej osoby. Wówczas mamy do czynienia ze współtwórczoscią, a prawo autorskie przysługuje współtwórcom wspólnie (art. 9). Dla celów dowodowych statutuje się domniemanie, iż twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu.


Producent musi zadbać o właściwe zabezpieczenie swoich interesów z punktu widzenia prawa autorskiego. Twórcy przysługuje szereg środków prawnej ochrony. W przypadku naruszenia jego własności może on żądać przed sądem cywilnym nie tylko odszkodowania ale także zaprzestania działalności naruszającej jego interes czy zniszczenia w ten sposób wytworzonych towarów; może także wystąpić z oskarżeniem prywatnym do sądu karnego przeciwko naruszycielowi. W ten sposób zabezpieczają go autorskie prawa osobiste. Art. 16 mówi, iż chronią one nieograniczoną w czasie i nie podlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem. Tak więc ochronie podlegają tu niemajątkowe interesy twórcy, takie jak:

  • PRAWO DO AUTORSTWA (OJCOSTWA) UTWORU:
    Oznacza to prawo do oznaczania utworu swym nazwiskiem lub pseudonimem. Tak więc naruszeniem tego prawa będzie zarówno przywłaszczenie sobie autorstwa cudzego utworu, wprowadzanie w błąd co do jego autorstwa (stanowi to przestępstwo z art. 115) , jak i zatajanie przez inną niż twórca osobę autorstwa twórcy wbrew jego woli. Wbrew woli, gdyż twórca ma prawo zataić swe personalia i udostępniać dzieło anonimowo. Dopóki twórca nie ujawnił swojego autorstwa, w wykonywaniu prawa autorskiego zastępuje go producent lub wydawca, a w razie ich braku - właściwa organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi.

  • PRAWO DO INTEGRALNOŚCI (NIENARUSZALNOŚCI) UTWORU:
    Chodzi tu o prawo do nienaruszalności treści i formy utworu, a więc korzystania z utworu w taki sposób, aby nie prowadziło to do zmiany "konsystencji" utworu. Drugim uprawnieniem należącym do tej kategorii jest prawo do rzetelnego wykorzystania utworu.

  • PRAWO DO DECYDOWANIA O PIERWSZYM UDOSTĘPNIENIU UTWORU PUBLICZNOŚCI:
    Twórca może swobodnie decydować, czy i kiedy utwór ma być udostępniony odbiorcom. Dopiero od momentu tego pierwszego udostępnienia utwór zaczyna "krążyć w obrocie" i możliwe staje się korzystanie z niego przez inne osoby.

  • PRAWO DO NADZORU NAD SPOSBEM KORZYSTANIA Z UTWORU:
    Nadzór taki może być sprawowany przez twórcę nawet, gdyby całość praw majątkowych przysługiwała innemu podmiotowi. Orzecznictwo przyjmowało, iż można tu wskazać prawo do:
    - wstrzymania przez autora dalszego rozpowszechniania utworu,
    - przeprowadzenia korekty autorskiej przed publikacją utworu.

  • POWRÓT DO WYBORU
    STRONA GŁÓWNA "MUZYKI"